Unutqanlığın son illərdə daha çox rast gəlinən şikayətlərdən birinə çevrildiyini bildirən nevroloq, dosent Tamer Yazar qeyd edib ki, bu hal hər zaman Alzheimer xəstəliyinin əlaməti deyil. Onun sözlərinə görə, stress, yuxu pozğunluğu və rəqəmsal ekranlardan həddindən artıq istifadə diqqət və yaddaşa mənfi təsir göstərir. Lakin unutqanlıq gündəlik həyatı çətinləşdirməyə başlayarsa, mütləq mütəxəssis müayinəsi aparılmalıdır.
Aztibb.az "posta" nəşrinə istinadən yazır ki, dosent Tamer Yazarın bildiridiyinə görə, son illər nevroloji kabinetlərə unutqanlıq şikayəti ilə müraciət edənlərin sayı artıb. O vurğulayıb ki, insanların ömür uzunluğunun artması ilə demensiya, Parkinson və digər neyrodegenerativ xəstəliklər daha çox müşahidə olunur. Eyni zamanda gənc və orta yaşlı insanlarda da güclü stress, yuxu problemləri, narahatlıq, rəqəmsal qıcıqlandırıcıların çoxluğu və diqqət dağınıqlığı ilə əlaqəli unutqanlıq halları geniş yayılıb.
Əsas problem çox vaxt diqqət dağınıqlığıdır
Mütəxəssisin sözlərinə görə, bir çox hallarda problem məlumatın yaddaşdan silinməsi deyil, onun beyində düzgün şəkildə qeydə alınmamasıdır.
"İnformasiyanın uzunmüddətli yaddaşa köçməsi üçün məna, kontekst və təkrar vacibdir. Sürətli həyat tempi, eyni vaxtda bir neçə işlə məşğul olmaq və fasiləsiz informasiya axını isə bu prosesi çətinləşdirir. Buna görə də 'unutqanlıq epidemiyası' elmi termin olmasa da, diqqətin parçalandığı və dərin öyrənmənin zəiflədiyi bir dövrü ifadə edir", – deyə Yazar bildirib.
Hər unutqanlıq Alzheimer demək deyil
Dosent qeyd edib ki, adın yaddan çıxması, açarın yerini unutmaq və ya sözün gec yada düşməsi təkbaşına Alzheimer xəstəliyini göstərmir.
Alzheimer zamanı unutqanlıq tədricən artır, gündəlik fəaliyyətə mane olur və insan getdikcə daha çox köməyə ehtiyac duyur. Xüsusilə yaxın keçmişdə baş verən hadisələrin unudulması, eyni sualların təkrar-təkrar verilməsi və yeni məlumatların öyrənilməsində çətinlik bu xəstəlik üçün xarakterik əlamətlər hesab olunur.
Stress və ekran qarşısında uzun vaxt keçirmək yaddaşı zəiflədir
Mütəxəssis bildirib ki, xroniki stress beynin yaddaşa cavabdeh olan strukturlarına mənfi təsir göstərir. Rəqəmsal texnologiyalardan istifadə tərzi də mühüm rol oynayır.
Qısa videolar, davamlı bildirişlər və fasiləsiz informasiya axını diqqətin dərinliyini azaldır, fokuslanmanı çətinləşdirir, yuxu keyfiyyətini və əhval-ruhiyyəni pisləşdirir, nəticədə isə zehni dözümlülük zəifləyir.
Beyin sağlamlığını qorumağın yolu aktiv həyat tərzindən keçir
Dosent Tamer Yazar vurğulayıb ki, keyfiyyətli yuxu, Aralıq dənizi tipli qidalanma və müntəzəm fiziki aktivlik beyin sağlamlığının qorunması üçün əsas şərtlərdəndir.
Onun sözlərinə görə, Alzheimer xəstəliyinin tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, sağlam həyat tərzi riskin azalmasına və xəstəliyin başlanmasının gecikdirilməsinə kömək edə bilər. Həftədə ən azı 150 dəqiqə sürətli gəzinti beyinə qan axınını artırır, yaddaş və öyrənməni dəstəkləyən bioloji prosesləri gücləndirir.
Mütəxəssis həmçinin zehni və sosial cəhətdən aktiv qalmağın vacibliyini vurğulayaraq bildirib ki, mütaliə etmək, yazmaq, yeni dil öyrənmək, musiqi ilə məşğul olmaq, krossvord həll etmək və yeni hobbilər qazanmaq beynin idrak ehtiyatını artırır və yaddaşın uzun müddət sağlam qalmasına kömək edir.
