Qadının yaşadığı məhəllə və ya yaşayış mühiti onun uzun illər ərzində ürək sağlamlığının necə dəyişəcəyini proqnozlaşdıra bilər.
Aztibb.az "Circulation: Population Health and Outcomes" jurnalında dərc olunan yeni araşdırmaya diqqət çəkib.
Tədqiqatçılar ABŞ-ın Massaçusets ştatının şərq hissəsində yaşayan təxminən 1200 qadını 20 ildən artıq müddətdə müşahidə ediblər. Araşdırma göstərib ki, sosial-iqtisadi baxımdan daha əlverişsiz ərazilərdə yaşayan qadınların ürək-damar sağlamlığı daha zəif olub və bu fərq xüsusilə menopauza dövrünə yaxın daha da nəzərə çarpıb.
Alimlər qadınların gəlir səviyyəsi və təhsilini də nəzərə aldıqdan sonra belə bu fərqin qalması göstərir ki, məsələ təkcə fərdi həyat şəraiti ilə bağlı deyil. Onilliklər ərzində insanı əhatə edən yaşayış mühiti ürək-damar sistemində fərdi seçimlərlə izah edilə bilməyən uzunmüddətli dəyişikliklər yarada bilər.
Araşdırma 1999–2002-ci illərdə "Harvard Pilgrim Health Care Institute" tərəfindən başladılan uzunmüddətli Project Viva layihəsi çərçivəsində aparılıb. Layihəyə Massaçusets ştatının şərq hissəsində yaşayan hamilə qadınlar cəlb olunub və onların sağlamlıq vəziyyəti həmin vaxtdan etibarən mütəmadi izlənilib.
Tədqiqat zamanı qadınların sağlamlığı hamiləlik dövründən başlayaraq orta yaş dövrünə qədər beş müxtəlif mərhələdə qiymətləndirilib. Bu yanaşma ürək sağlamlığında zamanla baş verən dəyişiklikləri izləməyə imkan verib.
Ürək-damar sağlamlığının qiymətləndirilməsi üçün Amerika Ürək Assosiasiyasının tövsiyə etdiyi səkkiz əsas göstəricidən istifadə olunub. Bunlara arterial təzyiq, qanda xolesterinin və şəkərin səviyyəsi, bədən çəkisi, qidalanma vərdişləri, fiziki aktivlik, yuxu rejimi və siqaret çəkmə daxildir. Hər bir göstərici qiymətləndirilərək 0-dan 100-ə qədər ümumi bal hesablanıb. Yüksək bal daha yaxşı ürək sağlamlığı deməkdir.
Yaşayış əraziləri isə ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) hazırladığı Sosial Həssaslıq İndeksi əsasında qiymətləndirilib. Bu indeks əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarından istifadə etməklə hər hansı ərazinin böhran vəziyyətlərində nə dərəcədə həssas olduğunu müəyyənləşdirir.
İndeks yoxsulluq, işsizlik, mənzil sıxlığı və ya qeyri-sabit yaşayış şəraiti, nəqliyyat imkanlarının məhdudluğu kimi amilləri bir göstəricidə birləşdirərək məhəllənin ümumi sosial vəziyyətini qiymətləndirir.
Nəticələr göstərib ki, ən əlverişsiz ərazilərdə yaşayan qadınların ürək sağlamlığı göstəricisi 100 ballıq şkala üzrə daha əlverişli ərazilərdə yaşayan qadınlarla müqayisədə orta hesabla 6–10 bal aşağı olub. Bu fərq tədqiqatın başlanmasından təxminən üç il sonra müşahidə edilməyə başlayıb və qadınlar 40–50 yaş dövrünə çatana qədər davam edib.
Alimlərin sözlərinə görə, 100 ballıq şkalada 6–10 ballıq fərq ilk baxışda kiçik görünə bilər. Lakin əvvəlki tədqiqatlar göstərir ki, ürək sağlamlığı göstəricisinin hətta cüzi azalması belə ürək-damar xəstəlikləri və vaxtından əvvəl ölüm riskinin artması ilə əlaqəlidir. Buna görə də onilliklər boyu davam edən belə bir fərq klinik baxımdan əhəmiyyətli hesab olunur.
