Kinoteatrlara, muzeylərə və teatrlara müntəzəm getmək orqanizmin bioloji qocalmasını ləngidə bilər. Yeni araşdırmaya görə, mədəni tədbirlərdə fəal iştirak edən yaşlı insanların fizioloji yaşı mədəni həyatda az iştirak edən həmyaşıdları ilə müqayisədə orta hesabla təxminən üç il daha gənc olur.

Aztibb.az xəbər verir ki, bununla bağlı tədqiqatın nəticələri "Journal of Epidemiology & Community Health" jurnalında dərc edilib.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, fizioloji yaş xəstəlik və ölüm riskini qiymətləndirmək baxımından pasport yaşından daha etibarlı göstəricidir. Buna görə də orqanizmin qocalmasını ləngidən gündəlik fəaliyyətlər – məsələn, kinoya, teatra, muzeyə və ya konsertə getmək – sağlamlığın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Fizioloji yaş anlayışı ondan ibarətdir ki, eyni gündə doğulmuş iki insanın orqanizmi müxtəlif sürətlə qocala bilər. Məsələn, 70 yaşlı bir insanın ürək-damar sistemi, ağciyərləri və əzələləri daha gənc bir insanın göstəricilərinə uyğun ola bilər, digərində isə əksinə, yaşlanma daha sürətli gedə bilər.

Araşdırma İngiltərədə 2002-ci ildən etibarən 50 yaş və yuxarı şəxslərin sağlamlığını izləyən uzunmüddətli tədqiqata əsaslanıb. 2004–2009-cu illərdə toplanmış məlumatlar əsasında iştirakçıların fizioloji yaşını qiymətləndirmək üçün 10 sağlamlıq göstəricisi birləşdirilib.

Qiymətləndirmə zamanı arterial təzyiq, damarların elastikliyi, ağciyərlərin fəaliyyəti, qanda şəkər və xolesterin səviyyəsi, bədən çəkisi, əl sıxma gücü və yerimə sürəti kimi göstəricilər nəzərə alınıb. Bu parametrlərin hər biri yaş artdıqca dəyişdiyi üçün onların birlikdə qiymətləndirilməsi orqanizmin vəziyyəti barədə daha dolğun məlumat verir.

Tokio Elm İnstitutunun (Science Tokyo) professoru Yusuke Matsuyama və həmkarları bu göstəriciləri iştirakçıların mədəni tədbirlərdə iştirak səviyyəsi ilə müqayisə ediblər. Məlum olub ki, teatra bir neçə aydan bir və ya daha tez-tez gedən insanların orta fizioloji yaşı təxminən 67 il olduğu halda, teatra nadir hallarda gedənlərdə bu göstərici təxminən 70 il təşkil edib. Beləliklə, fərq orta hesabla üç ilə yaxın olub.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, teatra, muzeyə və ya qalereyaya gedən insanlar adətən daha yüksək gəlirə, daha yaxşı sağlamlığa və hərəkət imkanlarına malik olurlar. Buna görə də müşahidə olunan fərqin bir hissəsi məhz bu amillərlə bağlı ola bilər.

Bu təsiri daha dəqiq qiymətləndirmək üçün tədqiqatçılar əvvəlki işlərdə istifadə olunmayan statistik analiz metodundan yararlanıblar. Bu metod müxtəlif insanları deyil, eyni şəxsin zaman ərzində dəyişən davranışını izləyərək mədəni fəaliyyətlərdə iştirakın fizioloji yaşa təsirini qiymətləndirir. Beləliklə, genetik xüsusiyyətlər və tərbiyə kimi dəyişməyən amillərin təsiri minimuma endirilir.

Daha ciddi statistik təhlildən sonra da əlaqə qorunub. Mədəni tədbirlərdə ən fəal iştirak edən insanların fizioloji yaşı bu fəaliyyətlərdə ən az iştirak edənlərlə müqayisədə orta hesabla bir ildən bir qədər az olub. Effekt əvvəlki müqayisədən kiçik görünsə də, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, mədəni fəallıq insanın dörd il sonrakı fizioloji yaşını da proqnozlaşdırmağa kömək edir.

Teatra və digər mədəni tədbirlərə getməyin orqanizmdə bu dəyişikliklərə necə səbəb olduğu hələ tam aydın deyil və araşdırma səbəb-nəticə əlaqəsini qəti şəkildə sübut etmir. Lakin alimlər bunun üçün bir neçə mümkün izah irəli sürürlər.

Onların fikrincə, mədəni tədbirlər sosial ünsiyyəti artırır və bu da tənhalıq riskini azaldır. Tənhalıq isə yaşlı insanlarda sağlamlığın pisləşməsinin əsas risk amillərindən biri hesab olunur. Bundan əlavə, incəsənət və mədəni fəaliyyətlər insanları daha sağlam qidalanmağa və daha aktiv həyat tərzi sürməyə həvəsləndirə bilər ki, bu da arterial təzyiqə, bədən çəkisinə və ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərir.

Araşdırma həmçinin göstərir ki, mədəni həyatda fəal iştirak depressiya və psixoloji stress riskinin azalması ilə də əlaqəlidir. Uzunmüddətli stress isə immun və hormonal sistemlərə mənfi təsir göstərərək orqanizmin fizioloji qocalmasını sürətləndirə bilər.