Payız fəslində orqanizm tənəffüs yolu infeksiyalarının riskini artıra və xroniki xəstəlikləri olan insanların səhhətinin pisləşməsinə səbəb ola biləcək əlavə amillərlə üzləşir. Bundan başqa, rütubət səbəbindən mənzillərdə yaranan kif də tənəffüs yolları üçün təhlükə yarada bilər.
Aztibb.az "Life" portalına istinadən yazır ki, payız aylarında yaranan risklər barədə Rusiya Federasiyasının Akademik B.V. Petrovskinin adına Milli Tibbi Tədqiqat Mərkəzinin həkim-terapevti Marina Melesina məlumat verib.
Bütün ehtiyat tədbirlərinə əməl edilsə belə, heç kim virusla təmasdan tam sığortalanmayıb. Bununla belə, həkim kəskin respirator virus infeksiyasını (KRVİ) ayaqüstə keçirməyi tövsiyə etmir.
İnsan xəstələndikdə orqanizm əsas qüvvələrini infeksiya ilə mübarizəyə yönəldir. Bu zaman ona istirahət, sakitlik, eləcə də anticisimlər və interferonların yaranması üçün enerji lazımdır. Əgər insan aktiv şəkildə işləməyə, məşq etməyə və ya özünü ciddi zehni yüklənməyə davam edərsə, orqanizm resurslarını yalnız immun sisteminə deyil, həm də gündəlik fəaliyyətin davam etdirilməsinə sərf etməli olur.
Bu isə ürək və digər orqanların üzərinə əlavə yük salır, onların virusa qarşı effektiv mübarizə aparmasına mane olur. Bundan başqa, belə vəziyyətdə xəstəliyin qalıq əlamətlərini nəzərdən qaçırmaq və infeksiyanın «ikinci dalğası» ilə üzləşmək riski də artır.
Həkim KRVİ-nin gedişinə C vitamininin təsirindən də danışıb. Onun sözlərinə görə, C vitamininin daha sürətli sağalmağa kömək edib-etmədiyi ilə bağlı birmənalı cavab yoxdur.
"Əgər C vitamini profilaktik dozalarda müntəzəm qəbul edilirsə, KRVİ-yə yoluxma riskini azaltmaq, yaxud xəstəliyin ümumi müddətini və ağırlığını müəyyən qədər aşağı salmaq mümkün ola bilər. Lakin belə nəticənin əldə olunma ehtimalı çox azdır. Yəni C vitamini müsbət təsir göstərə bilər, amma əsas müalicəyə və sağlam həyat tərzinin digər amillərinə əlavə vasitə kimi", – Melesina bildirib.
Payızda xroniki xəstəliklər də kəskinləşə bilər. İnsanların səhhətinə eyni anda bir neçə amil, o cümlədən mövsümi infeksiyalar, gündəlik rejimin dəyişməsi, stress və ətraf mühit şəraiti təsir göstərir.
İlk növbədə, payızda havalar soyuyur, temperatur dəyişkənliyi yaranır, rütubət artır və atmosfer təzyiqi dəyişir. Bütün bunlar xroniki xəstəlikləri olan insanların səhhətinə təsir göstərə bilər.
"Payızda havalar soyuyur, temperatur kəskin dəyişir – səhərlər hava isti olduğu halda, axşam artıq soyuq ola bilər. Bundan əlavə, rütubətin artması və atmosfer təzyiqinin qeyri-sabit olması orqanizmə əlavə yük yaradır. Soyuq hava qan damarlarının spazmına səbəb olaraq orqanların qanla təchizatını pisləşdirə bilər. Ürək-damar xəstəlikləri olan insanlar üçün bu, xüsusilə risklidir: atmosfer təzyiqindəki dəyişikliklər arterial təzyiqin kəskin artıb-azalmasına, işemik ürək xəstəliyi zamanı isə ürəyi qidalandıran damarların spazmına səbəb ola bilər. Yüksək rütubət isə çox vaxt artrit və artroz zamanı oynaq ağrılarını gücləndirir", – həkim deyib.
İkincisi, payızda günəş işığının miqdarı azalır. Bu, yuxu rejiminə və əhval-ruhiyyəyə təsir göstərə bilər. Mövsümi əhval pozuntularına meyilli insanlarda bu dövrdə apatiya və digər əlamətlər güclənə bilər.
Digər amil virusların yayılması ilə bağlıdır. Soyuq mövsümdə insanlar daha çox qapalı məkanlarda vaxt keçirir və mövsümi respirator infeksiyalar daha intensiv yayılır. Virus infeksiyasının özü də orqanizm üçün əlavə yükə çevrilə və xroniki xəstəlikləri olan insanların vəziyyətini ağırlaşdıra bilər. Məsələn, qrip mövcud xroniki xəstəliklərin əlamətlərini gücləndirə bilər.
Məzuniyyətlərdən sonra bir çox insan iş, təhsil və əlavə öhdəliklərin daxil olduğu gərgin gündəlik rejimə qayıdır. Bu isə stress səviyyəsini artırır, yuxuya, gündəlik rejimə və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Payızda qidalanma rejimini də pozmaq daha asan olur. Rasionda təzə tərəvəzlərin miqdarı azala, yağlı və ədviyyatlı qidaların payı isə arta bilər. Həddindən artıq qidalanma və kofe, alkoqol, nikotin kimi stimullaşdırıcıların istifadəsi də əlavə risk amillərinə çevrilir. Həkimin sözlərinə görə, bütün bunlar mədə-bağırsaq sistemi ilə bağlı problemlərin kəskinləşməsi üçün təkan rolunu oynaya bilər.
Payızın gərginliyi fonunda insanlar dərmanları vaxtında qəbul etməyi unuda və həkimə müraciətlərini təxirə sala bilərlər.
"Məhz müalicə sxeminə əməl edilməməsi kəskinləşmələrin əsas tətikləyicilərindən biridir", – həkim vurğulayıb.
Xüsusi diqqət tələb edən məsələlərdən biri də havanın yüksək rütubəti və nəmişlik səbəbindən mənzillərdə yarana bilən kifdir.
"Kif asanlıqla nəfəs yollarına daxil olan mikroskopik sporlar yayır. Həssaslığı yüksək olan insanlarda bu, selikli qişaların qıcıqlanmasına – burun axmasına, öskürəyə, boğazda qıcıqlanma və gözdən yaş gəlməsinə, həmçinin allergik reaksiyalara – rinit, konyunktivit və astmanın kəskinləşməsinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, daha ciddi problemlər də mümkündür: kiflə uzunmüddətli təmas tənəffüs yollarının xroniki xəstəliklərinin, o cümlədən bronxit və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyinin kəskinləşməsinə, bəzi hallarda isə ağciyər aspergillozunun inkişafına səbəb ola bilər. Buna görə də mənzildə kif, xüsusilə uzunmüddətli təmas zamanı, həqiqətən də tənəffüs yolları üçün təhlükə yarada bilər. İlk növbədə, nəmişliyin səbəbini aradan qaldırmaq, daha sonra isə kifin özünü təmizləmək və yenidən yaranmasının qarşısını almaq lazımdır", – həkim izah edib.
Payızda günün işıqlı saatlarının azalması da insanların səhhətinə və əhvalına təsir göstərə bilər.
