Uzun müddət oturmağın sağlamlıq üçün zərərli olduğu çoxdan məlumdur. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, yalnız gün ərzində oturaraq keçirilən ümumi vaxt deyil, bu müddətin necə bölüşdürülməsi də xərçəng riski baxımından əhəmiyyətlidir.
Aztibb.az xəbər verir ki, "PLOS Medicine" jurnalında dərc olunan araşdırmada 91 mindən çox insanın məlumatları təhlil edilib. Tədqiqat iştirakçıları yeddi gün ərzində fiziki aktivliyi ölçən akselerometrli cihaz taxıb, daha sonra onların sağlamlıq vəziyyəti təxminən 12 il ərzində izlənilib.
Nəticələr göstərib ki, 30 dəqiqədən çox fasiləsiz oturmaq xərçəng riski ilə daha güclü əlaqəlidir. Gün ərzində uzunmüddətli oturma müddətinin hər əlavə saatı xərçəngdən ölüm riskinin təxminən 9 faiz artması ilə əlaqələndirilib. Ümumi xərçəng xəstələnmə riski isə hər əlavə saat üçün 3 faiz yüksəlib. Piylənmə və 2-ci tip diabetlə əlaqəli xərçənglər üzrə artım 5 faiz təşkil edib.
Bunun əksinə olaraq, oturma müddətinin mütəmadi fiziki aktivliklə bölünməsi daha yaxşı nəticələrlə əlaqələndirilib. Fasilələrlə oturmanın hər əlavə saatı xərçəngdən ölüm riskinin 18 faiz, ümumi xərçəng xəstələnməsinin isə 6 faiz azalması ilə əlaqəli olub. Piylənmə və 2-ci tip diabetlə əlaqəli xərçənglərin rastgəlmə tezliyi də müvafiq olaraq 9 və 10 faiz aşağı olub.
Tədqiqatın müəlliflərindən Qlazqo Universitetinin epidemioloqu Frederik Ho bildirib ki, uzun müddət hərəkətsiz qalmağın təsiri yalnız oturaq keçirilən ümumi vaxtdan deyil, bu vaxtın uzun fasiləsiz dövrlər şəklində toplanmasından və ya fiziki aktivliklə bölünməsindən də asılı ola bilər. Qısa gəzinti kimi kiçik fasilələrin belə faydalı təsir göstərə biləcəyi vurğulanıb.
Araşdırmada həmçinin gündə cəmi bir saat oturaq vaxtın yüngül fiziki aktivliklə əvəzlənməsinin mümkün faydaları modelləşdirilib. Nəticələr bunun xərçəngdən ölüm riskinin 12 faiz, xərçəng xəstələnməsinin isə 6 faiz azalması ilə əlaqəli olduğunu göstərib.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu, müşahidə xarakterli araşdırma olduğundan nəticələr səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Yəni uzun müddət oturmağın azaldılmasının konkret olaraq fərdi xərçəng riskini nə qədər aşağı saldığı barədə qəti nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Bununla belə, əldə olunan nəticələr oturaq həyat tərzi, xroniki iltihab və fiziki aktivliyin xərçəngin qarşısının alınmasındakı rolu ilə bağlı əvvəlki araşdırmalarla da uyğunluq təşkil edir.
Alimlərin əsas mesajı sadədir: uzun müddət fasiləsiz oturmaq əvəzinə, mütəmadi olaraq ayağa qalxmaq, qısa gəzintilər etmək və hətta yüngül fiziki aktivlik üçün vaxt ayırmaq sağlamlıq baxımından əhəmiyyətli ola bilər.
