Sükutu pozmaq və vaxtında dəstək göstərmək həyat xilas edə bilər
Sentyabrın 10-u dünyada Ümumdünya İntiharların Qarşısının Alınması Günü kimi qeyd olunur. Bu günün əsas məqsədi intiharın qarşısının alınmasının mümkün olduğuna diqqət çəkmək, psixi sağlamlıqla bağlı stiqmanı azaltmaq və insanların çətinlik yaşadıqları zaman yardım axtarmalarının vacibliyini önə çıxarmaqdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, hər il dünyada 720 mindən çox insan intihar nəticəsində həyatını itirir.
Aztibb.az beynəlxalq hesabtlara istinadən yazır ki, 2024–2026-cı illər üçün kampaniyanın mövzusu “İntihar haqqında yanaşmanı dəyişmək”dir. 2026-cı ildə isə əsas çağırış “Söhbətə başlayın” mesajıdır. Bu yanaşma intihar barədə susmaq, mövzunu utanc və damğalanma ilə əhatə etmək əvəzinə, açıq, anlayışlı və dəstəkləyici ünsiyyət mühiti yaratmağa çağırır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanın davranışında və emosional vəziyyətində baş verən bəzi dəyişikliklər onun ciddi psixoloji böhran yaşadığını göstərə bilər. Kəskin əhval dəyişiklikləri, insanlardan uzaqlaşma, ümidsizlik və dəyərsizlik hisslərinin ifadə edilməsi, həyatın mənasız olduğunu söyləmək, ölüm və ya özünə zərər vermə barədə danışmaq, yaxınları ilə vidalaşmaq və şəxsi əşyalarını başqalarına vermək diqqət tələb edən xəbərdarlıq əlamətləri sırasında göstərilir.
Belə hallarda insanı mühakimə etmək, problemini kiçiltmək və ya “keçib gedəcək” deyərək söhbətdən yayınmaq əvəzinə onu dinləmək və peşəkar yardıma yönləndirmək vacibdir. ÜST bildirir ki, intihar haqqında birbaşa və həssas şəkildə danışmaq insanı bu addıma sövq etmir; əksinə, belə söhbət onun özünü anlaşılmış və dəstəklənmiş hiss etməsinə kömək edə bilər.
İntiharın qarşısının alınması yalnız psixoloq və ya psixiatrların deyil, ailənin, dostların, müəllimlərin, səhiyyə işçilərinin və bütövlükdə cəmiyyətin diqqət tələb edən məsuliyyətidir. Ən mühüm addımlardan biri insanın tək olmadığını hiss etdirmək və ehtiyac yarandıqda onu psixi sağlamlıq üzrə mütəxəssisə müraciət etməyə təşviq etməkdir.
Ümumdünya İntiharların Qarşısının Alınması Günü bir həqiqəti xatırladır: bəzən vaxtında verilən bir sual, diqqətlə dinlənilən bir insan və göstərilən düzgün dəstək həyatın davam etməsi üçün həlledici ola bilər. İntiharların qarşısının alınması mümkündür və bunun üçün cəmiyyət olaraq sükutu pozmaq, bir-birimizi dinləmək və yardımın əlçatan olduğu mühit yaratmaq vacibdir.
