Qlialblastoma beyin xərçənginin ən aqressiv və müalicəsi ən çətin növlərindən biridir. Cərrahiyyə, şüa terapiyası və dərman müalicəsinə baxmayaraq, xəstələrin 30 faizindən azı diaqnoz qoyulduqdan sonra iki ildən çox yaşayır.

Aztibb.az "Journal of Controlled Release" jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə diqqət çəkib.

ABŞ-ın Oreqon Dövlət Universitetinin alimləri bu problemin həlli üçün dərmanların beyinə çatdırılmasını asanlaşdıran yeni nanohissəciklər hazırlayıblar. 

Alimlər nanohissəciklərin səthini mannoza adlı sadə şəkərlə sıx şəkildə örtüblər. Bu yanaşma hissəciklərə beyni qoruyan qan-beyin baryerini keçməyə və birbaşa şiş toxumasına yönəlməyə imkan verib.

Araşdırmaya görə, mannoza quruluşuna görə qlükozaya bənzəyir və beyinə daxil olmaq üçün eyni GLUT1 daşıyıcı zülalından istifadə edir. Şəkərlə zəngin örtük sayəsində nanohissəciklər bu daşıyıcı vasitəsilə beyinə daha asan daxil olur.

Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə şəkərlə örtülmüş nanohissəciklər adi hissəciklərlə müqayisədə beyin toxumasına təxminən 10 dəfə daha çox daxil olub. Bundan əlavə, qlialblastoma hüceyrələri çoxlu şəkər istehlak etdiyindən bu hissəcikləri aktiv şəkildə özünə cəlb edib.

Nanohissəciklərin daxilində mRNT (messencer RNT) yerləşdirilib. Bu genetik material şiş hüceyrələrində PTEN adlı şişəleyhinə zülalın sintezini stimullaşdırır. PTEN hüceyrələrin nəzarətsiz bölünməsini ləngidərək şişin böyüməsini məhdudlaşdırır.

Təcrübələr zamanı müalicə almayan siçanlarda bir ay sonra şiş baş beyninin həcminin 52 faizini əhatə edib. Yeni terapiya tətbiq olunan heyvanlarda isə bu göstərici cəmi 2,3 faiz təşkil edib. Müalicə həmçinin orta sağqalma müddətini 33 gündən 49 günə qədər artırıb.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu nəticələr hələlik yalnız heyvan modellərində əldə olunub və metodun insanlar üzərində təhlükəsizliyi və effektivliyi klinik tədqiqatlarda təsdiqlənməlidir.

Alimlərin fikrincə, hazırlanan texnologiya gələcəkdə təkcə qlialblastomanın deyil, həm də genetik müdaxilə tələb edən digər mərkəzi sinir sistemi xəstəliklərinin müalicəsində istifadə oluna biləcək perspektivli platformaya çevrilə bilər.