Gen terapiyası anadangəlmə karlığın müalicəsində tarixi dönüş nöqtəsi yaradıb
09.07.2026 09:18

Elm dünyası anadangəlmə karlıq və ağır eşitmə itkisi olan xəstələrin müalicəsində tarixi əhəmiyyət daşıyan nailiyyətə imza atıb. İsveçdə fəaliyyət göstərən Karolinska İnstitutu tərəfindən aparılan qabaqcıl gen terapiyası tədqiqatı göstərib ki, cəmi bir dəfə tətbiq edilən inyeksiya bir neçə həftə ərzində xəstələrin eşitmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə bərpa edə bilir. İndiyədək geri dönməz hesab olunan bu vəziyyət genetik mənşəli eşitmə itkisi olan insanlar üçün tamamilə yeni və uzunmüddətli müalicə perspektivi açır.

Aztibb.az "Biomedia" qəzetinin məlumatına istinadən yazır ki, bu inqilabi yanaşmanın əsasını daxili qulaqda səs dalğalarının sinir impulslarına çevrilməsində mühüm rol oynayan OTOF geninin funksiyasının bərpası təşkil edir. Sağlam insanlarda bu gen səs siqnallarının beyinə ötürülməsini təmin edən xüsusi zülalın sintezini həyata keçirir. Anadangəlmə karlıq zamanı isə həmin zülal istehsal olunmadığından hüceyrələrarası siqnal ötürülməsi pozulur. Tədqiqatçılar laboratoriyada hazırlanmış funksional gen nüsxəsini təhlükəsiz virus daşıyıcısı vasitəsilə birbaşa daxili qulağa yeridərək bu genetik qüsuru hüceyrə səviyyəsində aradan qaldırmağa nail olublar.

Klinik sınaqlarda iştirak edən, yaşı 1-dən 24-ə qədər olan 10 xəstənin hamısında müalicədən cəmi bir ay sonra səslərə cavab reaksiyası müşahidə edilib. Altı aylıq müşahidə dövrünün sonunda isə eşitmə qabiliyyətində diqqətəlayiq yaxşılaşma qeydə alınıb. Xəstələrin eşitmə həddi orta hesabla 106 desibeldən 52 desibelə qədər enib. Xüsusilə erkən yaşlı uşaqlarda əldə olunan nəticələr daha təsirli olub. Belə ki, 7 yaşlı bir uşaq müalicədən sonra demək olar ki, normal eşitmə qabiliyyətinə qovuşaraq ətrafındakı insanlarla sərbəst şifahi ünsiyyət qura bilib.

Yetkin xəstələrdə də müsbət nəticələr verən və ciddi yan təsirlərlə müşayiət olunmayan bu metod gen terapiyası sahəsində mühüm irəliləyiş kimi qiymətləndirilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, əldə olunan uğurdan sonra klinik tədqiqatların daha geniş yayılmış genetik eşitmə pozğunluqlarını da əhatə edəcək şəkildə genişləndirilməsi planlaşdırılır. Bu yanaşmanın gələcəkdə səssizlik dünyasına göz açan milyonlarla insan üçün effektiv və qalıcı müalicə imkanına çevriləcəyi gözlənilir.

ÇOX OXUNANLAR
Azərbaycan-Britaniya Peşəkarlar Assosiasiyası və Böyük Britaniya Rəqəmsal Səhiyyə Şurası Londonda tarixi elmi konfransa imza atıb
 ATU-da “Uşaqlarda genetik və irsi metabolik xəstəliklər” fənnini tədris edən nevroloq İspaniyada magistraturanı uğurla başa vurub   
Rüfət Hacıəlibəyov səhiyyə nazirinin müavini təyin edilib - SƏRƏNCAM
Böyük Britaniyada yaradılmış ilk Azərbaycan təşkilatı olan AABP
“Elektron resept” tətbiqinin istifadə dairəsinin genişləndirilməsi məqsədilə maarifləndirici seminar təşkil olunub
Sağlamlıq vərdişləri ailədə bir “mədəni irs” kimi formalaşmalıdır - MÜSAHİBƏ
Təranə Bayramova Böyük Britaniyada yüksək riskli hamiləliklərin idarə olunması üzrə qabaqcıl təcrübə ilə tanış olub
 Ağdaşın Eymur və Şordəhnə kəndlərində səyyar tibbi müayinələr aparılıb   
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uşaq cərrahı AZTV-nin
 Qobustan Rayon Mərkəzi Xəstəxanası tərəfindən səyyar tibbi müayinə təşkil olunub   
 Həzm sistemi poliplərinin endoskopik müalicə üsulları - EMR və ESD      
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi Sumqayıtda İİV-ə görə müayinələr aparıb
 Təranə Bayramova Birmingham Böyük Britaniyada Kolposkopiya Klinikasında aparılan müayinə, diaqnostika və müalicə proseslərini izləyib   
ADHTİ-nin Etik Komitəsi yeni tərkibdə fəaliyyətə başlayıb
 Ginekoloji problemlər erkən mərhələdə aşkarlandıqda asanlıqla nəzarət altına alına bilir