Böyük Britaniyanın Bristol Universitetindən Tom Bond və həmkarlarının Avstraliyanın Kvinslend Universiteti ilə birgə apardığı yeni araşdırmaya görə, valideynlərin bədən kütlə indeksi (BKİ) ilə uşaqların BKİ-si arasındakı əlaqə əsasən genetik irsiyyətlə bağlıdır. Tədqiqat göstərir ki, bu əlaqə valideynlərin, xüsusilə də ananın hamiləlik dövründəki çəkisinin uşağa birbaşa bioloji təsirindən daha çox genetik meyillə izah oluna bilər.
Aztibb.az xəbər verir ki, nəticələri "PLOS Medicine" jurnalında dərc olunan tədiqatdan məlum olur ki, valideynlərin BKİ-si yüksək olduqda, uşaqlarda da artıq çəki və ya piylənmə riski daha çox müşahidə edilir. Lakin alimlər uzun müddətdir bu əlaqənin nə qədərinin genetik, nə qədərinin isə hamiləlik dövründəki bioloji təsirlərlə bağlı olduğunu müəyyənləşdirməyə çalışırlar.
Yeni tədqiqat çərçivəsində Norveçdə 1999–2009-cu illərdə doğulmuş uşaqları əhatə edən genişmiqyaslı “Ana, Ata və Uşaq” kohort araşdırmasının məlumatları təhlil edilib.
Araşdırmada 86 mindən çox uşağın məlumatları, o cümlədən doğuş çəkisi, 6 aylıqdan 8 yaşadək dövrdə BKİ göstəriciləri və 8 yaşında iştahla bağlı qidalanma davranışları nəzərdən keçirilib. Alimlər genetik təsirləri daha dəqiq qiymətləndirmək üçün əkizlər, doğma bacı-qardaşlar və ögey bacı-qardaşlar arasındakı qohumluq əlaqələrini də araşdırıblar.
Nəticələr göstərib ki, ananın BKİ-si yeni doğulan körpənin çəkisi ilə atanın BKİ-sindən daha güclü əlaqəyə malikdir. Bu isə hamiləlik dövründə ananın bədən çəkisinin dölün inkişafına təsir etdiyini göstərir.
Lakin uşaq doğulduqdan sonra vəziyyət dəyişir. Tədqiqat müəyyən edib ki, 2 yaşdan 8 yaşadək dövrdə həm ananın, həm də atanın BKİ-si ilə uşağın BKİ-si arasında oxşar əlaqə mövcuddur. Statistik modellər göstərib ki, 8 yaşlı uşaqlarda BKİ ilə ana BKİ-si arasındakı əlaqənin təxminən 79 faizi, ata BKİ-si ilə əlaqənin isə 94 faizi genetik amillərlə izah olunur.
Araşdırma həmçinin müəyyən edib ki, valideynlərin yüksək BKİ-si uşaqlarda piylənməyə meyli artıran bəzi qidalanma davranışları ilə də əlaqəlidir. Bunlara qidaya qarşı həddindən artıq həssaslıq və emosional səbəblərlə həddindən artıq yemək daxildir. Bununla belə, alimlər bu xüsusiyyətlərin nə dərəcədə genetik mənşəli olduğunu dəqiq müəyyən edə bilməyiblər.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu nəticələr artıq çəkili valideynlərin uşaqlarında piylənmənin qaçılmaz olduğu anlamına gəlmir. Genetik meyillilik mühüm rol oynasa da, qidalanma vərdişləri, fiziki aktivlik və ümumilikdə ətraf mühit faktorları genlərin necə təzahür etməsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir.
