Missuri Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, dözümlülüyü artırmağa yönəlmiş fiziki məşqlər erkək və dişi siçovulların qaraciyərində maddələr mübadiləsini fərqli şəkildə dəyişir. Bununla belə, fiziki aktivlik hər iki cinsdən olan heyvanlarda qaraciyərin vəziyyətini yaxşılaşdırıb, orqanda yağ miqdarı azalıb, xolesterinin emalı normaya qayıdıb və fibrozun göstəriciləri aşağı düşüb.
Aztibb.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Cell Reports" jurnalında dərc olunub.
Eyni məşqlər qaraciyər hüceyrələrində fərqli dəyişikliklər yaradır
Tədqiqat göstərib ki, dözümlülük məşqləri qaraciyər hüceyrələrinin enerji istehsalı ilə əlaqəli fəaliyyətinə təsir edir. Alimlər hüceyrələrin mitoxondrilərində baş verən və enerji istehsalında mühüm rol oynayan Krebs dövranını araşdırıblar.
Məlum olub ki, erkək və dişi siçovullarda bu proses fərqli şəkildə dəyişir. Dişi fərdlərdə enerji mübadiləsində iştirak edən daha çox yeni zülal sintez olunub. Erkək fərdlərdə isə mövcud zülalların kimyəvi modifikasiyası daha çox müşahidə edilib.
Dişi fərdlərdə yeni zülallar sintez olunub, erkəklərdə isə mövcud zülallar dəyişib
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Skott Rektorun sözlərinə görə, müxtəlif cinslərə aid qaraciyər hüceyrələri uzunmüddətli dözümlülük məşqlərinə enerji istehsalına cavabdeh hüceyrə strukturlarını yenidən təşkil edən fərqli molekulyar mexanizmlər vasitəsilə uyğunlaşır.
Beləliklə, fərq uyğunlaşma üsullarından birinin digərindən daha üstün olmasında deyil. Dişi fərdlərdə dəyişikliklər əsasən yeni zülalların yaranması, erkəklərdə isə mövcud zülalların modifikasiyası ilə əlaqəli olub.
Skott Rektor bildirib ki, bunlar hüceyrələrdə enerji mübadiləsi prosesində baş verən kiçik dəyişikliklərdir və cinslərdən birində müşahidə olunan uyğunlaşma mexanizmini digərindən daha yaxşı hesab etmək olmaz.
Fiziki məşqlər hər iki cinsdə qaraciyərin vəziyyətini yaxşılaşdırıb
Hüceyrə səviyyəsində fərqlər müşahidə olunsa da, məşqlər hər iki cinsdən olan siçovulların qaraciyər göstəricilərinə müsbət təsir göstərib. Fiziki aktivlikdən sonra heyvanların qaraciyərində yağ miqdarı azalıb, xolesterinin emalı və orqanizmdən xaric edilməsi yaxşılaşıb.
Bundan əlavə, alimlər qaraciyərdə zədələnmə və ya xəstəlik nəticəsində çapıq toxumasının toplanması ilə xarakterizə olunan fibrozun göstəricilərinin azaldığını müəyyən ediblər.
Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, erkək siçovullar dişi fərdlərlə müqayisədə orqanizmdən daha çox xolesterin xaric ediblər.
Qaraciyərin məşqlərə niyə fərqli reaksiya verdiyi hələ məlum deyil
Tədqiqatçılar erkək və dişi fərdlərin qaraciyər hüceyrələrinin fiziki məşqlərə niyə fərqli mexanizmlərlə uyğunlaşdığını hələ müəyyən edə bilməyiblər.
Növbəti mərhələdə alimlər hüceyrələrin enerji mübadiləsində aşkar edilən dəyişikliklərin orqanizmin metabolizminə necə təsir etdiyini araşdırmağı planlaşdırırlar. Söhbət orqanizmin enerjini necə istehsal etməsi və istifadə etməsi proseslərindən gedir.
Skott Rektorun sözlərinə görə, nəticələr müntəzəm dözümlülük məşqlərinin metabolik mexanizmləri yaxşılaşdırdığını göstərir. Bununla belə, bu prosesdə baş verən digər dəyişikliklərin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
Tədqiqat qaraciyərin piylənmə ilə əlaqəli xəstəliklərinin öyrənilməsinə kömək edə bilər
Müəlliflər hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər piylənməsi xəstəliyinin (MASLD) daha dərindən öyrənilməsinə töhfə verə bilər. Nəşrdə bu xəstəliyin qaraciyərin ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərindən biri olduğu qeyd edilir.
Alimlər hüceyrələrin fiziki məşqlərə reaksiyasındakı fərqlərin gələcəkdə metabolik pozuntuların daha dəqiq anlaşılmasına kömək edəcəyini düşünürlər.
Bununla belə, tədqiqatın siçovullar üzərində aparıldığını nəzərə almaq vacibdir. Buna görə də əldə edilən nəticələri birbaşa insanlara şamil etmək olmaz.
