Balıqlar, quşlar və məməlilər yüz milyonlarla il əvvəl ortaq əcdaddan ayrılıb və beyinləri fərqli təkamül yolu keçib. Buna baxmayaraq, yeni araşdırma göstərib ki, onların beyni məlumatları emal edərkən təəccüblü dərəcədə oxşar prinsiplərlə işləyir.
Aztibb.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Science" jurnalında dərc olunub.
Araşdırma Norveçdəki Kavli Sistem Neyroelmləri İnstitutunun alimləri tərəfindən aparılıb. Tədqiqatın əsas məqsədi bütün onurğalılarda beynin məlumat emalını təşkil edən ortaq mexanizmin olub-olmadığını müəyyən etmək idi.
Alimlər təcrübələrini zebrabalığı (Danio rerio) üzərində aparıblar. Xüsusi mikroskop və görüntüləmə texnologiyalarının köməyi ilə balığın ön beynində sinir hüceyrələrinin fəaliyyəti real vaxt rejimində izlənilib. Balıqlara qırmızı işıq siqnalları, su vibrasiyaları və hər iki stimul birlikdə tətbiq edilərək beynin reaksiyası öyrənilib.
Məlum olub ki, balıqlarda duyğu məlumatlarını qəbul edən beyin strukturu məməlilərdəkindən fərqli olsa da, funksiyası demək olar ki, eynidir. Məməlilərdə bu vəzifəni talamus yerinə yetirdiyi halda, balıqlarda eyni funksiyanı preqlomerulyar kompleks (PG) icra edir. Hər iki halda görmə və digər hiss orqanlarından gələn siqnallar əvvəlcə ayrı-ayrılıqda emal olunur, daha sonra isə vahid informasiya şəklində birləşdirilir.
Tədqiqat zamanı alimlər daha bir maraqlı xüsusiyyət aşkar ediblər. Beynin dərin qatlarında yalnız işıq və vibrasiya siqnalları eyni vaxtda daxil olduqda aktivləşən xüsusi neyronlar müəyyən olunub. Alimlərin fikrincə, bu hüceyrələr müxtəlif hiss orqanlarından gələn məlumatların eyni hadisəyə aid olduğunu müəyyən etməyə kömək edir.
Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, fərqli təkamül yolu keçmələrinə baxmayaraq, onurğalıların beynində oxşar funksiyaları yerinə yetirən sinir şəbəkələri formalaşıb. Bu isə beynin təşkilatlanmasının təkamül boyu qorunub saxlanılan ümumi prinsiplərə əsaslandığını göstərir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu kəşf beynin necə işlədiyinin daha yaxşı anlaşılmasına, öyrənmə və qərarvermə mexanizmlərinin öyrənilməsinə, həmçinin gələcəkdə neyrodegenerativ xəstəliklər və digər beyin pozğunluqlarının tədqiqinə yeni imkanlar yarada bilər. Hazırda alimlər balıq və məməli beyinlərini molekulyar səviyyədə müqayisə edərək bu oxşar sinir şəbəkələrinin ortaq mənşəyə malik olub-olmadığını araşdırırlar.
