Gün ərzində kifayət qədər təbii işıq almaq yalnız yuxu rejiminə deyil, yaşlı dövrdə beyin sağlamlığına da təsir göstərə bilər.

Aztibb.az "ScienceAlert" nəşrinə istinadən yazır ki, Çinin Quançjou Tibb Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan və 2026-cı ildə General Psychiatry jurnalında dərc olunan tədqiqat gündüz parlaq işığa məruz qalma müddəti ilə demensiyanın inkişaf riski arasında əhəmiyyətli əlaqə olduğunu ortaya qoyub.

Böyük Britaniyanın UK Biobank məlumat bazasından 87 577 nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırmada gündə ən azı 42 dəqiqə yüksək intensivlikli işığa məruz qalan şəxslərdə demensiya riskinin daha aşağı olduğu müəyyən edilib. Tədqiqatçılar gündüz saatlarında daha çox parlaq işıq alan insanlarda demensiya riskinin təxminən 17 faiz az olduğunu müşahidə ediblər. Bununla belə, bu nəticə gündə 42 dəqiqə günəş işığı qəbul etməyin demensiyanın qarşısını mütləq aldığı anlamına gəlmir.

Araşdırma çərçivəsində iştirakçıların biləklərinə taxılan xüsusi işıq sensorları vasitəsilə yeddi gün ərzində gündüz və gecə məruz qaldıqları işıq səviyyəsi ölçülüb. Daha sonra iştirakçılar təxminən səkkiz il ərzində izlənilib. Bu müddət ərzində 741 nəfərə demensiya diaqnozu qoyulub. Alimlər işıq təsiri ilə demensiya arasındakı əlaqəni qiymətləndirərkən iştirakçıların yaşını, sağlamlıq vəziyyətini və müxtəlif həyat tərzi amillərini də nəzərə alıblar.

Nəticələr göstərib ki, xüsusilə gündüz saatlarında daha parlaq işığa məruz qalmaq demensiyanın daha aşağı riski ilə əlaqəlidir. Bu əlaqənin gec saatlarda aktiv olmağa meyilli insanlarda, eləcə də Alzheimer xəstəliyi üçün mühüm genetik risk amili hesab edilən APOE4 variantının daşıyıcılarında daha güclü ola biləcəyi bildirilib. Bəzi alt qruplarda risk fərqi 41 faizə qədər yüksəlib.

Tədqiqatçılar bununla belə, alt qruplar üzrə əldə edilən nəticələrin daha kiçik iştirakçı qruplarına əsaslandığını və ehtiyatla şərh edilməli olduğunu vurğulayırlar. Araşdırma gündüz təbii işıqla təmasın beyin sağlamlığı baxımından əhəmiyyətini göstərsə də, işıq qəbulunun demensiyanın qarşısını aldığı barədə qəti nəticə çıxarmağa əsas vermir.