Yeni nəzəriyyə beyin kötüyünün roluna diqqət çəkir - Şüur beyində harada yaranır?
10.11.2026 14:43

İnsan şüurunun harada və necə meydana gəldiyi neyroelmin ən böyük suallarından biri olaraq qalır. Uzun illər ərzində aparılan tədqiqatların əhəmiyyətli hissəsi düşünmə, yaddaş, qavrayış və qərarvermə kimi mürəkkəb funksiyaları idarə edən beyin qabığına yönəlib.

 

Aztibb.az "The Neuroscientist" jurnalına istinadən xəbər verir ki, neyroalimlər Marşall Devor və Mark Baronun 2026-cı ildə irəli sürdükləri yeni nəzəriyyə şüurun təməlində daha qədim beyin strukturunun dayana biləcəyini ehtimal edir. Tədqiqatçıların fikrincə, beyin kötüyü yalnız tənəffüs və ürək döyüntüsü kimi həyati funksiyaları tənzimləmir, həm də subyektiv təcrübənin ən fundamental komponentlərinin formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər.

Beyin kötüyü beyni onurğa beyni ilə birləşdirən və təkamül baxımından qədim strukturlardan ibarət nahiyədir. O, oyaqlıq səviyyəsinin, yuxu-oyanıqlıq dövrünün, həyati reflekslərin və müxtəlif sensor proseslərin tənzimlənməsində iştirak edir. Ənənəvi elmi yanaşmaya görə, beyin kötüyü şüurlu vəziyyətin qorunması üçün zəruridir, şüurlu təcrübənin konkret məzmunu isə əsasən beyin qabığındakı neyron şəbəkələri ilə əlaqəlidir.

Devor və Baron bu bölgünü yenidən nəzərdən keçirməyi təklif edirlər. Onların fikrincə, beyin kötüyü hər hansı təcrübənin insan tərəfindən subyektiv şəkildə hiss edilməsini təmin edən fundamental mexanizmləri formalaşdıra bilər. Beyin qabığı isə həmin təcrübəyə vizual məlumatlar, xatirələr, düşüncələr və mürəkkəb mənalar əlavə etməklə şüurun məzmununu zənginləşdirə bilər.

Bu nəzəriyyə şüurun yaranmasında beyin kötüyünün rolunun indiyədək düşünüldüyündən daha böyük ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, irəli sürülən yanaşma hələ elmi müzakirə və araşdırma tələb edən nəzəriyyədir.

ÇOX OXUNANLAR
Ağcabədidə arı sancması nəticəsində anafilaktik şok keçirən pasiyent sağlamlığına qovuşub
Qaraciyərin 5–6-cı seqmentlərini əhatə edən 15 sm diametrli iri kistanı laparoskopik üsulla aradan qaldırıb
 ATU-da orqan donorluğu və transplantasiyanın aktual məsələləri müzakirə olunub   
 AQTİ video-redaktor vəzifəsinə işçi axtarır   
Şirvan ŞMX-da üst çənə sinusunun kistasının xaric edilməsi əməliyyatı uğurla icra olunub
Probiotiklərin orqanizmə təsiri nədir və hansı hallarda istifadəsi tövsiyə oluna bilər?
 Eyni gündə 3 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib   
 Qobustan RMX-nın Ərəbşalbaş kənd həkim məntəqəsində səyyar tibbi müayinələr təşkil olunub   
Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin təşkilatçılığı ilə şəhid ailələri üçün sağlamlıq aksiyasına start verilib
Türkiyənin yerli istehsalı olan süni ürək-ağciyər aparatı tətbiq edildi - 57 xəstədə uğurlu nəticə
Autizmli qadınlarda menopauza əlamətləri narahatlıq və depressiv əlamətlərlə daha qabarıq müşahidə edilir - Araşdırma
Şəhid anasının dalağında aşkarlanan çoxsaylı kistalarla əlaqədar laparoskopik üsulla cərrahi əməliyyat icra olunub
Səhiyyə Nazirliyinin dəstəyi ilə Tərtər və Suqovuşanda kardioloji AKSİYA
Plastik çay paketləri bir fincana minlərlə mikroplastik hissəcik buraxa bilər - 28 marka araşdırıldı
                Alimlər gənclərdə bağırsaq xərçənginin fərqli xüsusiyyətlərini aşkar ediblər - Xərçəngdən ölümün əsas səbəbi