İlon Maskın rəhbərlik etdiyi “Neuralink” şirkəti görmə qabiliyyətini itirmiş insanların görmə funksiyasını bərpa etməyə yönəlmiş “Blindsight” adlı beyin implantının texniki hazırlanmasının başa çatdığını açıqlayıb. Hazırda şirkət texnologiyanın insanlar üzərində sınaqdan keçirilməsi üçün ABŞ-nin Qida və Dərman Administrasiyasının (FDA) müvafiq icazəsini gözləyir.

Aztibb.az “Neuralink"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İlon Mask sosial şəbəkə hesabında məlumat verib.

İ.Maskın sözlərinə görə, texnologiya gələcəkdə hətta anadangəlmə görmə qabiliyyəti olmayan insanlara da görmə imkanı yarada bilər. Bu, layihənin əsas hədəflərindən biri kimi təqdim olunur.

“Blindsight” əvvəlki beyin-kompüter interfeyslərindən fərqli mexanizmlə işləyir. Qurğu beyindən siqnalları oxumaq əvəzinə, vizual məlumatları birbaşa beynin görmə qabığına ötürmək üçün nəzərdə tutulub. Bunun üçün kameradan əldə edilən görüntülər elektrik impulslarına çevrilərək xüsusi implant vasitəsilə beynin görmə mərkəzinə çatdırılır. Beləliklə, sistem gözləri və görmə sinirini keçərək vizual məlumatın birbaşa beyinə ötürülməsini hədəfləyir.

Qeyd edək ki, 2024-cü ilin sentyabrında ABŞ-nin FDA qurğuya “sıçrayış xarakterli tibbi cihaz” (Breakthrough Device) statusu verib. Bu status ciddi xəstəliklərin müalicəsi və diaqnostikası üçün nəzərdə tutulan perspektivli texnologiyaların qiymətləndirilməsi prosesini sürətləndirməyə imkan verir. Lakin həmin status cihazın təhlükəsizliyinin və effektivliyinin təsdiqlənməsi, yaxud onun istifadəsinə və satışına icazə verilməsi demək deyil.

Hazırda “Blindsight” implantının insan üzərində tətbiqinə başlanılması barədə rəsmi təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Şirkətin əvvəlki açıqlamalarına əsasən, texnologiya heyvanlar üzərində sınaqdan keçirilib. 2025-ci ilin ortalarına olan məlumatlarda meymunlardan birinin implantı üç il ərzində daşıdığı bildirilirdi.

İlon Mask daha əvvəl lazımi tənzimləyici icazələr alındıqdan sonra implantın ilk dəfə insana yerləşdirilməsi əməliyyatının 6-12 ay ərzində həyata keçirilə biləcəyini açıqlamışdı.

Bununla belə, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, beynin görmə mərkəzinə vizual məlumatların ötürülməsi təbii görmənin tam bərpası ilə eyniləşdirilməməlidir. Belə texnologiyaların real imkanları yalnız klinik sınaqlar nəticəsində, xüsusilə təhlükəsizlik, effektivlik və əldə edilən görüntülərin keyfiyyəti qiymətləndirildikdən sonra müəyyən edilə bilər.