Ludviq Maximilian Universitetinin alimlərinin apardıqları araşdırma göstərib ki, qalaktikada heç bir ulduzun ətrafında dövr etmədən sərbəst hərəkət edən sərgərdan planetlərin peyklərində maye okeanlar və həyat üçün əlverişli şərait milyardlarla il ərzində mövcud ola bilər.
Aztibb.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Science Daily" tərəfindən təqdim edilib.
Sərgərdan planetlər nədir?
Astronomların hesablamalarına görə, sərgərdan planetlər planet sistemlərinin erkən formalaşma mərhələsində baş verən güclü qravitasiya qarşılıqlı təsirləri nəticəsində öz ulduzlarından qoparaq ulduzlararası fəzaya atılırlar. Alimlər hesab edirlər ki, Milky Way qalaktikasında bu cür obyektlərin sayı ulduzların sayı qədər ola bilər.
Günəşsiz mühitdə okeanlar necə mövcud qala bilər?
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, sıx hidrogen atmosferi və qabarma-gelgit (tidal) qızması birlikdə peyklərin səthində maye suyun qorunmasına imkan yaradır. Hesablamalara görə, belə şərait təxminən 4,3 milyard il davam edə bilər.
Qabarma-gelgit qızması peykin planet ətrafında uzunsov orbit üzrə hərəkəti zamanı yaranır. Planetin qravitasiyası peyki davamlı şəkildə sıxıb-genişləndirir, daxildə yaranan sürtünmə isə istilik əmələ gətirir. Bu istilik mənbəyi ulduz işığı olmasa belə, okeanların donmasının qarşısını ala bilər.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, doktorant David Dahlbudding bildirib ki, əldə olunan nəticələr həyatın yaranması üçün mütləq Günəşə bənzər bir ulduzun tələb olunmadığını göstərir.
Onun sözlərinə görə, bu uzaq peyklərlə erkən Yer arasında maraqlı oxşarlıqlar mövcuddur. Asteroid toqquşmaları nəticəsində yaranan yüksək hidrogen konsentrasiyası qədim Yer kürəsində də həyatın formalaşması üçün əlverişli şərait yaratmış ola bilər.
Hidrogen atmosferinin xüsusi rolu
Araşdırmaya görə, əsas amillərdən biri hidrogen atmosferidir. Karbon qazından fərqli olaraq, hidrogen çox aşağı temperaturda belə öz istixana xüsusiyyətlərini itirmir. Yüksək təzyiq altında hidrogen infraqırmızı şüalanmanı udaraq istiliyin səth yaxınlığında saxlanmasına kömək edir.
Bundan əlavə, qabarma-gelgit qüvvələrinin yaratdığı vaxtaşırı nəmlənmə və quruma dövrləri mürəkkəb üzvi molekulların yaranmasını təşviq edə bilər. Alimlər hesab edirlər ki, bu molekullar həyatın ilkin kimyəvi sələfləri ola bilər.
Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, həyat üçün əlverişli mühitlərin axtarışı yalnız ulduzların “yaşayış zonasındakı” planetlərlə məhdudlaşmamalıdır. Gələcəkdə sərgərdan planetlərin peykləri də astrobiologiya sahəsində perspektivli tədqiqat obyektləri hesab oluna bilər.
