Sosial mediada 1609-dan çox elm adamının iqlimlə bağlı fövqəladə vəziyyət olmadığını bildirən petisiya imzaladığı barədə xəbərlər yayılır.

Aztibb.az "Arqumentı i Faktı" nəşrinin məlumatına əsasən xəbər verir ki, “Noodles Media” yalan məlumatı ifşa edən bir sıra media resursları bunun doğru olub-olmadığını araşdırıb.

Petisiya niyə imzalandı?

Sözügedən petisiya 2019-cu ildə internetdə ortaya çıxdı. Daha sonra 500 alimin imzaladığı bildirildi. Onlar Avropa İqlim Bəyannaməsi adlı 53 səhifəlik hesabata imza atıblar.

2019-cu ildə qurulan Hollandiyanın Qlobal İqlim Kəşfiyyat Qrupu (CLINTEL) təşkilatı mətni hazırladı və imza topladı. Bu, iqlim dəyişikliyi və iqlim siyasəti dəyişikliyinə “daha müsbət baxış”ın tərəfdarı olduğunu söyləyən qlobal, müstəqil iqlim kəşfiyyat qrupudur.

Təşkilatın həmtəsisçisi və aksiyanın müəllifi neft-qaz sənayesində çalışmış holland mühəndisi Yohannes (Hus) Berkhout adlanır, xüsusən o, karyerasına 60-cı illərdə Shell neft şirkətində başlayıb və sonra Hollandiyanın Delft Texnologiya Universitetində dərs deyib.

Müraciət nədən bəhs edir?

Hesabatda bildirilir ki, istiləşmə təkcə texnogen faktorlarla deyil, həm də təbii amillərlə bağlıdır. Qeyd edilir ki, Yer kürəsinin iqlimi mövcud olduğu tarix boyu dəfələrlə dəyişib.

Hesabatın müəllifləri Kiçik Buz Dövrü adlanan dövrün cəmi 170 il əvvəl başa çatdığını xatırladıb və hazırkı istiləşmənin proqnozlaşdırılandan çox yavaş baş verdiyini bildirirlər.

Hesabatda həmçinin bildirilir ki, karbon qazı Yerdəki həyatın əsasını təşkil edir və bunun sayəsində bitki biokütləsi və məhsuldarlıq artır.

Bundan əlavə, petisiya müəllifləri qlobal istiləşmənin təbii fəlakətlərin, o cümlədən qasırğa, daşqın və quraqlıqların sayının artmasına səbəb olması iddiasını təkzib edirlər.

Bu həqiqətən belədirmi?

Hesabatda verilən ifadələr, eləcə də onu imzalayan şəxslərin mütəxəssis olması məlumatları 10-dan çox xarici fakt-çekinq təşkilatı tərəfindən yoxlanılıb.

Fakt yoxlayıcılarının tapdıqları kimi, sənəd yalnız onu imzalayanların iqlim elmi sahəsində alimlər və ya ekspertlər olduğu təəssüratı yaradır. Əslində, onların əksəriyyəti geoloqlar, mühəndislər və fizika, kimya, riyaziyyat kimi fizika elmlərində çalışan alimlərdir. İmzalayanların çox az hissəsi iqlim dəyişikliyi ilə bağlı araşdırmalarda hər hansı təcrübəyə malikdir amma bu mövzuda bəyanatlar vermək hüququna malik deyil.

Həmçinin qeyd edilib ki, imzalayanların bir çoxu iqlim elminin tapıntılarına qarşı çıxan və ya mədən sənayesi ilə əlaqələri olan vəkillik qrupları ilə bağlıdır, yəni onlar da öz maraqlarından dolayı çıxış ediblər, iqlim dəyişikliyi nəzəriyyəçilərinin çağırdığı kömür, neft və qaz hasilatındakı azalmalardan faydalana bilməyəcəklər.

Müraciətdə göstərilən faktlar təşkilat üçün ixtisaslı rəyçilər tərəfindən yoxlanılıb. Xüsusilə, Şərqi İngiltərə Universitetinin professoru və İqlim Araşdırmaları Birliyinin tədqiqat direktoru Timoti Osborne hesabatı qeyri-elmi adlandırıb.

O, CO2-nin eyni artımının səbəb olduğu iqlim dəyişikliyindən yaranan ciddi zərər risklərinə məhəl qoymadan, CO2 artdıqda bəzi bitki örtüyünün daha güclü böyüdüyünü müşahidə etmək kimi açıq bəyanatlar verib.

Kolorado Universitetinin tədqiqatçısı Tvila Mun qeyd edir ki, petisiya "karbon dioksid və çaşdırmaq üçün hazırlanmış iqlim dəyişikliyinin təsirləri haqqında açıq yalanlar və məlumatlar ehtiva edir".

UC Davis Kənd Təsərrüfatının Dayanıqlılığı İnstitutunun tədqiqatçısı Amber Kerr deyir ki, hesabatın əsas iddialarında müəyyən həqiqət var, lakin onların hamısı “qərəzli və aldadıcıdır və bu, iqlim dəyişikliyinin hətta müsbət təsirlərinin olduğuna dair aldadıcı təəssürat yaradır. Dəfələrlə belə qənaətə gəliblər ki, iqlim dəyişikliyi kütləvi və aktual problemdir”.

Milan Universitetinin dosenti Giorgio Vakianonun fikrincə, 1850-ci ildə Kiçik Buz Dövrünün başa çatmasının hazırkı qlobal istiləşmə prosesi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. O, keçmiş iqlim dəyişikliklərinin əksəriyyətinin daha yavaş və ya daha az intensiv olduğunu söyləyib.

Hesabatda yer alan faktlar Almaniyadan olan “Correctiv” təşkilatının mütəxəssisləri tərəfindən də təsdiqlənib. Onlar imzalayanlar arasında titulları yoxlanılmayan professor kimi qeyd olunan bir neçə nəfəri tapıblar.

“İki istisna olmaqla, bəyanatlar bəzi hissələrdə düzgün olsa da, onlar çox vaxt bu günə qədər aparılan tədqiqatlar və ya rəsmi qiymətləndirmələr kimi mərkəzi konteksti qaçırırlar. Bu mühüm müddəaların çatışmadığına görə, bəyanatlar yanıltıcı ola bilər.
Bundan əlavə, heç bir bəyanat üçün heç bir inandırıcı mənbə, sübut və ya sitatlar təqdim edilmir, baxmayaraq ki, əslində bu, akademik dairələrdə normadır”, - təşkilatın ekspertləri yekunlaşdırıblar.

Mesajları yoxlayan Qazaxıstanın“Stopfake” portalı yazır ki, sonradan petisiyaya daha çox adam imza atıb. Lakin hesabatda təqdim olunan arqumentlərin çoxlu sayda təkzib edilməsinə baxmayaraq, onun mətni dəyişdirilməyib. Qeyd olunur ki, 2019-cu ildən bəri iqlim dəyişikliyi nəzəriyyəsinin tanınmış əleyhdarları bu məsələ ilə bağlı dəfələrlə yalan bəyanatlar verən imzaçılara qoşulublar.