Amerikalı alimlərin araşdırması nəticəsində məlum olub ki, beyin damarlarında müxtəlif növ hüceyrələrin qarşılıqlı əlaqəsi uzunmüddətli yaddaşın formalaşmasında əsas rol oynayır.

Aztibb.az “Neuron” jurnalında dərc edilən araşdırmaya istinadən xəbər verir ki, beyində siqnalların ötürülməsinə cavabdeh olan neyronlar uzun müddət bu prosesin əsas oyunçuları hesab olunurdu, lakin gəmiricilərdə aparılan yeni tədqiqatlar digər hüceyrələrin - perisitlərin mühüm rolunu təsdiqləyib.

Bu tədqiqatın nəticələri yaddaşı və onun Alzheimer xəstəliyi kimi xəstəliklərlə əlaqəsini anlamaq üçün böyük təsirə malikdir.

Beyindəki kiçik kapilyarların (mikrodamarların) divarlarında olan perisitlər qan axınına nəzarət etmək, qan damarlarını meydana gətirmək, immun hüceyrələrin mərkəzi sinir sisteminə daxil olmasını nəzarət etmək və damarlar arasında maneəni saxlamaq kimi bir sıra mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Perisitlər də uzunmüddətli xatirələr yaratmaq və saxlamaq üçün neyronlarla əməkdaşlıq edir.

"Biz indi yaddaşların formalaşmasına və saxlanmasına imkan verən hüceyrə mexanizmlərini daha aydın başa düşürük. Bu, vacibdir, çünki müxtəlif növ hüceyrələr arasındakı qarşılıqlı əlaqəni anlamaq yaddaş pozğunluqlarını aradan qaldırmaq üçün müalicə üsullarını inkişaf etdirməyə kömək edəcək", – deyə tədqiqatın baş müəllifi, Nyu-York Universitetinin nevrologiya professoru Kristina Alberini bildirib.

Tədqiqatçılar beynin uzunmüddətli yaddaşlardan məsul əsas sahəsi olan hipokampusda aktiv şəkildə istehsal olunan insulinə bənzər böyümə faktoru 2 (IGF2) adlı zülalı tədqiq ediblər. Məlum olub ki, perisitlər əsasən hipokampusda IGF2 istehsalına cavabdehdir və bu istehsal yaxınlıqdakı neyronların fəaliyyətinə cavab olaraq aktivləşir.

Digər eksperimentlərdə tədqiqatçılar perisitlər tərəfindən IGF2 istehsalının qarşısını alıblar, bu da gəmiricilərdə uzunmüddətli yaddaşların yaradılmasını pozub. Bu nəticələr yaddaşın formalaşması prosesində perisitlərin mühüm rolunu təsdiqləyir.

Gələcək tədqiqatlar IGF2-nin digər beyin hüceyrələri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu və perisitlərin və neyronlarla əməkdaşlığın bu rolunun digər beyin bölgələrinə yayılıb-yapılmadığını anlamaq üzərində cəmləşəcək.