Nijni Novqorod Dövlət Universitetinin alimləri tərəfindən təklif olunan “elektron burun”un riyazi modeli qabaqcıl biooxşar elementar bazanın (memristorların) istifadəsinə əsaslanır. Bu cihazlar beyindəki neyronlar arasında sinir impulslarını ötürən bioloji sinapsların işini imitasiya edir.
Aztibb.az “Neprosto.fun” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, “Elektron burun”un tərtib edilməsinin əsas məqsədi qoxuları dəqiq və effektiv şəkildə tanıya bilən qurğular yaratmaqdır. Bu, ətraf mühitə nəzarət, qida emalı, təhlükəsizlik sistemləri və tibb kimi bir çox sahədə faydalı ola bilər.
Məsələn, ətraf mühitə nəzarət zamanı elektron burunlar ətraf mühitin çirklənməsini göstərə bilən müəyyən kimyəvi maddələri aşkar etmək üçün istifadə edilə bilər. Qida sənayesində onlar məhsulun keyfiyyətinə nəzarət etmək və mümkün çirklənməni aşkar etmək üçün istifadə edilə bilər. Təhlükəsizlik sistemlərində onlar partlayıcı maddələri və ya narkotikləri aşkar etməyə kömək edə bilərlər.
Tibbdə "elektron burunlar" protezləşmə və ya xərçəng və ya diabet kimi xəstəliklərin müayinəsi üçün istifadə edilə bilər.
Bununla belə, mövcud elektron analoqlar və ya “elektron burun”un riyazi modelləri kifayət qədər dəqiqliyə və bir sıra digər məhdudiyyətlərə malikdir. Məhz buna görə də alimlər memristorların istifadəsinə əsaslanan yeni yanaşma təklif ediblər.
Memristorlar bioloji sinapsların işini təqlid edən nisbətən yeni elektron element bazası növüdür. Onlardan keçən elektrik cərəyanından asılı olaraq müqavimətlərini dəyişmək qabiliyyəti var. Bu, beyində sinir siqnallarının əsas prinsiplərini simulyasiya etməyə imkan verir. “Elektron burun”da memristorların istifadəsi insan burnu kimi qoxuları dəqiq tanıyan və təhlil edən cihaz yaratmağa imkan verir.
Memristorlara əsaslanan “elektron burun”un riyazi modelinin işlənib hazırlanması insanın qoxu hissini simulyasiya etmək sahəsində mühüm irəliləyişdir. Bu, müxtəlif sahələrdə istifadə oluna bilən daha dəqiq və səmərəli cihazların yaradılması üçün yeni imkanlar açır. Bu yeni yanaşma sayəsində elektron burunlar müxtəlif problemlərin həlli üçün daha əlçatan və faydalı vasitələrə çevriləcək.
