Böyük Britaniya və Cənubi Afrikadan olan beynəlxalq alimlər qrupu karbon emissiyalarının yaşıl məkan vasitəsilə əvəzlənməsinin təsirini öyrəniblər.

Aztibb.az “Trends in Ecology and Evolution” elmi jurnalına istinadən xəbər verir ki, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizənin bu üsulu, onların fikrincə, o qədər də effektiv deyil və yerli ekosistemləri təhdid edir.

Karbonu tutmaq üçün ağacların əkilməsinin həm də biomüxtəlifliyə fayda verəcəyi və sosial-iqtisadi faydaları artıracağına inanılır, lakin tədqiqat müəllifləri bunun əksini düşünürlər.

Tropik ekosistemlər böyük biomüxtəlifliyə malikdir və torpağın sağlamlığı, suyun keyfiyyətinin saxlanması və bitkilərin tozlanması kimi bir çox ekosistem faydaları təmin edir.

Müqayisə üçün, karbon sekvestrasiyası üçün ağac əkilməsi adətən monokulturalardır. Tədqiqatçılar deyirlər ki, çay axını, yeraltı suların tükənməsi və torpağın turşuluğunu azaltmaqla ekosistemləri birbaşa məhv edə bilərlər.

Hesabatda həmçinin bildirilir ki, emissiyalara yalnız yeni ağacların əkilməsi ilə nəzarət etmək üçün geniş ərazilərdən istifadə tələb olunur. Bəşəriyyətin illik istixana qazları emissiyasını kompensasiya etmək üçün geniş əraziləri meşələrlə əhatə etmək lazımdır.

Meşə əkinlərinin müsbət və mənfi cəhətləri

"Mövcud ağac əkmə planları bizi genişmiqyaslı biotik və funksional homogenləşməyə aparacaq, lakin onların uğurla həyata keçirilməsi planetin karbon balansına çox az təsir göstərəcək. Məsələn, Böyük Britaniya, Çin və Rusiyanın cəmi bir il ərzində atmosferə buraxdığı istixana qazlarının miqdarını atmosferdən çıxarmaq üçün ABŞ-ın ölçüsünə bərabər olan ərazini yenidən meşələşdirməyə ehtiyacımız olacaq. ”, - araşdırmada deyilir.

Qeyd edilir ki, meşə salınması ilə bağlı planların effektivliyi onların iştirakçıları tərəfindən yalnız ağac əkilməsinin nə qədər karbon tutacağını nəzərə almaqla qiymətləndirilir. Bu səbəbdən bir çox belə təşəbbüslər mövcud meşələrin bərpasını deyil, beş növ ağacdan - sidr, qrevili, qara çəyirtkə, tik və qırmızı ağacdan ibarət sürətlə böyüyən meşələrin kütləvi şəkildə salınmasını nəzərdə tutur.

Eyni zamanda, elm adamları bildiri ki, tropik çəmənliklərin və savannaların bir çox bölgələrinin özləri karbon qazının aktiv uducularıdır, buna görə də ərazilərində meşələrin əkilməsi bitkilər tərəfindən atmosferdən çıxarılan CO2 həcminə minimal təsir göstərir. Müvafiq olaraq, bəşəriyyət torpağın bütün tropik hissəsinə meşələr salsa belə, bunun nəticəsində, təxminən iki ildən az bir müddətdə bəşəriyyətin buraxdığı CO2 miqdarı havadan çıxarılacaq.

Bu səbəbdən, hesabatda tropiklərin kütləvi meşə salınması strategiyasından imtina etməyi və mövcud meşələrin ərazisini bərpa etmək və genişləndirmək üçün yanaşmalar inkişaf etdirməyi təklif edirlər. Bu, onların növ müxtəlifliyini qoruyacaq, həmçinin 2050-ci ilə qədər illik istixana qazı emissiyalarını 9 milyard ton azaldacaq, alimlər belə qənaətə gəliblər.