Uzun kosmik uçuşlar insan beynində struktur dəyişikliklərinə səbəb olur - Yeni araşdırma
14.06.2023 10:27

Əvvəlki araşdırmalar göstərib ki, kosmik səyahətlər, xüsusən də uzunmüddətli missiyalar təhlükəlidir. Kosmosda sıfır cazibə qüvvəsində sərf olunan vaxt bütün bədənə - beyindən sümüklərə qədər təsir edir. Amma hansı orqanların nə qədər əziyyət çəkdiyi barədə konkret təfərrüatlar yox idi.


Aztibb.az “Scientific Reports” nəşrinə istinadən xəbər veri ki, alimlər yeni araşdırmada kosmos uçuşlarının müddəti və aralarındakı zamanın insan beynindəki mayeyə necə təsir edə biləcəyini araşdırıblar.


Beyində dörd cibdə (mədəciklər) saxlanılan bu onurğa beyni mayesi beyni yumşaltmağa və qorumağa kömək edir. O, həmçinin hüceyrə tullantılarının yuyulmasında və qan dövranından qida maddələrinin çatdırılmasında rol oynayır.


Florida Universitetinin, NASA-nın Conson Kosmik Mərkəzinin və digər ABŞ agentliklərinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, kosmosa uçuşlar kosmonavtların kosmosda keçirdikləri zamandan asılı olaraq mədəciklərin ölçüsünü və beyin mayesinin həcmini artırır.


Mədəcik ölçüsündə və əlavə beyin mayesində bu artım əvvəlki tədqiqatlarda da müşahidə edilib və beyinin mikroqravitasiya şəraitində kəllə daxilində yuxarıya doğru yerdəyişməsi ilə müşayiət olunub ki, bu da öz növbəsində mayenin yenidən paylanmasını təşviq edib.


30 astronavtın MRT nəticəsindən istifadə edərək və əvvəlki araşdırmalara əsaslanaraq, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, kosmosa uçuş nə qədər uzun olarsa, mədəciyin ölçüsü bir o qədər böyüyür.


Bu tədqiqat mədəcik ölçüsündə və beyin maye səviyyələrində dəyişikliklərin sonrakı sağlamlığa necə təsir etdiyini araşdırmayıb. Lakin aydındır ki, dəyişikliklər beyində baş verir və missiyaların müddəti və tezliyindən təsirlənir. Elm adamları daha əvvəl onurğa beynindəki dəyişmələri astronavtlarda göz problemləri ilə əlaqələndirmişdilər.

 

Səadət Abdullayeva
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
 17 İyun – Tibb İşçilərinin Peşə Bayramı Günüdür   
Mərkəzi Klinika vakansiya elan edir
Azərbaycan tibbində növbəti uğur: Səhiyyə Nazirliyi Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin Aritmologiya bölməsi beynəlxalq akkreditasiya alıb
 Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin tələbələri narkomaniya ilə mübarizəyə dair maarifləndiriliblər   
ATU-nun Əczaçılıq toksikologiyası və kimya kafedrası əməkdaşlarının ixtirasına Avrasiya Patenti verilib
Ayağında geniş toxuma zədələnməsi yaranan pasiyentdə mürəkkəb rekonstruktiv əməliyyat uğurla icra olunub
Ölkəmizdə ilk dəfə tətbiq edilən texnologiyaya həsr olunuş elmi simpozium keçirildi - MR-Fusion Prostat Biopsiyası
 Sabunçu Tibb Mərkəzində Tibb İşçilərinin Peşə Bayramı Günü münasibətilə tədbir keçirilib   
 TƏBİB kollektivi Fəxri xiyabanı ziyarət edib   
Gəncədə Dünya Allergiya Həftəsi ilə bağlı tədbirlər təşkil olunur
Səhiyyə Nazirliyi Tibb İşçilərinin Peşə Bayramı Gününü qeyd edib
 Pirallahı Tibb Mərkəzində Milli Qurtuluş Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib   
Bu ilin yanvar-may aylarında 18 mindən çox uşağa reabilitasiya xidmətləri göstərilib
Nizami Tibb Mərkəzi onlayn növbə sistemi aktivləşdirilən 4-cü müəssisə oldu