Dünya əhalisi yarıya endirilə bilər - Alimlərdən ekoloji tarazlığı qorumaq üçün gözlənilməz təklif
03.08.2026 10:00

Araşdırma göstərir ki, insan əhalisinin tədricən yarıbayarı azalması Yer kürəsinə fayda verə bilər.

 

Qlobal iqlim dəyişiklikləri və planetin təbii resurslarının sürətlə tükənməsi alimləri gələcək nəsillərin xilası üçün daha radikal və uzunmüddətli demoqrafik modellər irəli sürməyə vadar edir.

 

Aztibb.az "The İndepenbdent"in məlumatına istinadən yazır ki, "Sustainable Development" jurnalında dərc olunmuş tədqiqatda qeyd edilir ki, biomüxtəlifliyin itirilməsi, resursların istehlak sürəti və çirklənmə səviyyələri insan əhalisinin sayı ilə sıx bağlıdır.

 

Aaraşdırmada planetin təbii resurslarına düşən yükün azaldılması və ekoloji tarazlığın qorunması məqsədilə 2200-cü ilədək dünya əhalisinin mərhələli şəkildə təxminən 4 milyarda endirilməsi təklif olunur. Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, məhdud resurslara malik planetdə davamlı iqtisadi və demoqrafik artım modeli uzunmüddətli perspektivdə ekoloji problemləri daha da dərinləşdirir, buna görə də təbiətə düşən təzyiqi azaltmaq üçün əhali artım tempinin tədricən zəifləməsi en reallaşdırıla biləcək həll yollarından biridir. Araşdırmada xüsusi olaraq qeyd olunur ki, hazırda 8 milyardı ötən dünya əhalisinin 2200-cü ilədək təbii yollarla və mərhələli şəkildə təxminən yarıya enməsi yoxsulluğun azaldılmasına, ətraf mühitin çirklənməsinin və miqrasiya ilə bağlı gərginliklərin zəifləməsinə, həmçinin sıx məskunlaşmış bölgələrdə həyat keyfiyyətinin gözəçarpan dərəcədə yüksəlməsinə böyük töhfə verə bilər.

 

Bununla belə, məqalədə vurğulanır ki, təklif edilən bu yanaşma keçmişdə bəzi ölkələrdə tətbiq olunan məcburi sterilizasiya və ya "bir uşaq" siyasəti kimi məhdudlaşdırıcı və insan hüquqlarını pozan tədbirləri qətiyyən dəstəkləmir. Əksinə, alimlərin işləyib hazırladığı model aşağı gəlirli ölkələrdə qızların təhsil imkanlarının genişləndirilməsini və qadınların ailə planlaşdırılması xidmətlərinə rahat çıxışının təmin edilməsini əsas prinsip kimi irəli sürür, çünki qadınların neçə uşaq sahibi olacaqlarına sərbəst qərar verə bildiyi cəmiyyətlərdə doğum səviyyəsi təbii şəkildə əhalinin yenilənmə həddindən aşağı enməyə meylli olur.

 

Araşdırmada bu yanaşmanın effektivliyini dəstəkləyən tarixi nümunələr də öz əksini tapıb; belə ki, İranda ailə planlaşdırılması proqramlarından sonra bir qadına düşən orta uşaq sayı 1992-ci ildəki 4,08 göstəricisindən 2001-ci ildə 1,94-ə, Cənubi Koreyada 1972-ci ildəki 4,07 göstəricisindən 1984-cü ildə 1,93-ə, Kosta-Rikada isə 1972-ci ildəki 4,16 göstəricisindən 2009-cu ildə 1,98-ə qədər azalıb. Yekun olaraq qeyd edək ki, bu tədqiqat dünya əhalisinin məcburi şəkildə azaldılmasını deyil, məhz könüllü ailə planlaşdırılması, təhsil və sosial inkişaf vasitəsilə uzunmüddətli demoqrafik dəyişikliklərin mümkünlüyünü geniş müstəvidə müzakirəyə çıxarır.

ÇOX OXUNANLAR
1 nömrəli Birləşmiş Uşaq Xəstəxanasının və 27 nömrəli Şəhər Poliklinikasının baş həkimləri təltif olunub
 Kəlbəcərdə axtarış tədbirləri zamanı itkin düşmüş şəhidlərə aid insan qalıqları aşkarlanıb   
“Gündəlik təcrübədə klinik genetik testlərin inteqrasiyası” mövzusunda multidissiplinar elmi seminar keçirilib
 Respublika Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Mərkəzinin anestezioloq-reanimatoloqları üçün simulyasiya təlimi keçirilib   
 Professor Rəna Şirəliyeva Respublika Diaqnostika Mərkəzində pasiyentlərin xidmətindədir     
Hamilə pasiyent üzərində laparoskopik öd kisəsi əməliyyatı uğurla icra olunub
        Abituriyentlərə təhsil və karyera imkanları təqdim olunub          
 Quba RMX-da 0–3 aylıq körpələrin planlı profilaktik müayinələri həyata keçirilir   
Oğuz rayonunda 220-dən çox uşaq tibbi müayinələrə cəlb olunub
Ağsu Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının həkimi uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib
Antibiotiklərin bağırsağa təsiri
 Kolonoskopiyadan qorxmağa dəyərmi?   
 Yardımlının Şıxlar və Gölyeri kəndlərində səyyar tibbi müayinə aksiyası təşkil olunub
 Pirallahıda 53 yaşlı qadının 35 il sonra ilk övladı dünyaya gəlib   
ÜST Avropa regionunda uşaq və yeniyetmələrin psixi sağlamlığı xidmətlərinin keyfiyyətini gücləndirir