Uşağın göz qırpma tezliyi onun beyin inkişafı haqqında məlumat verə bilər - Tədqiqat
21.09.2026 13:06

Uşaqların göz qırpma xüsusiyyətlərinin təhlili bu sadə davranışla koqnitiv çeviklik və beynin müəyyən nahiyəsindəki aktivlik arasında əlaqə olduğunu göstərib.

Aztibb.az "Communications Psychology" jurnalında dərc olunan məqaləyə istinadən yazır ki, tədqiqata görə, göz qırpma tezliyi uşaqlarda icraedici funksiyaların inkişafı barədə müəyyən məlumat verə bilər. Bu funksiyalara diqqəti və davranışı idarə etmək, qaydalar dəyişdikdə düşüncəni uyğunlaşdırmaq və bir fəaliyyətdən digərinə keçmək daxildir. Xüsusilə məktəbəqədər dövrdə bu qabiliyyətlər sürətlə inkişaf edir.

Yaponiyanın Tsukuba Universitetindən Ryuta Kuamizu və həmkarları Osaka və Kiotodakı məktəbəqədər müəssisələrdən 35–80 aylıq 113 uşağın məlumatlarını araşdırıblar. Uşaqlar kartları çeşidləyərkən onların təbii göz qırpma tezliyi qeydə alınıb. Kartlar əvvəlcə rənginə, daha sonra formasına görə çeşidlənib və qaydalar bir neçə dəfə dəyişdirilib.

Nəticələrə görə, daha çox göz qırpan uşaqlar qaydalar dəyişdikdə tapşırığı daha dəqiq yerinə yetiriblər. Yaş amili nəzərə alındıqdan sonra da bu əlaqə müəyyən dərəcədə qorunub. Bununla belə, tədqiqat göz qırpmanın düşünmə qabiliyyətini artırdığını göstərmir. Söhbət yalnız iki göstərici arasındakı əlaqədən gedir.

Alimlər uşaqların beyin fəaliyyətini də funksional yaxın infraqırmızı spektroskopiya (fNIRS) üsulu ilə araşdırıblar. Xüsusi diqqət diqqət və davranışın idarə edilməsində mühüm rol oynayan prefrontal korteksə yönəldilib. Daha mürəkkəb, qaydaların dəyişdirilməsini tələb edən mərhələlərdə bu nahiyənin aktivliyi artıb. Xüsusilə sağ dorsolateral prefrontal korteksin (rDLPFC) aktivliyi həm göz qırpma tezliyi, həm də qaydalar arasında keçidin səmərəliliyi ilə əlaqələndirilib.

Tədqiqatçılar göz qırpmanın beyindəki dopamin sistemi ilə qismən əlaqəli ola biləcəyini düşünürlər. Lakin uşaqlarda dopamin səviyyəsi birbaşa ölçülməyib və göz qırpmağa asetilxolin və noradrenalin kimi digər neyrokimyəvi sistemlər də təsir göstərə bilər.

Alimlər vurğulayırlar ki, tədqiqat uzunmüddətli müşahidə xarakteri daşımayıb. Buna görə göz qırpma, beyin aktivliyi və koqnitiv çevikliyin zamanla necə birlikdə dəyişdiyini müəyyən etmək mümkün deyil.

Hazırda göz qırpma tezliyini beyin inkişafının mümkün xarici göstəricisi kimi nəzərdən keçirmək olar, lakin onu uşağın beyin kimyası və ya düşünmə qabiliyyətinin birbaşa ölçüsü hesab etmək düzgün deyil.

Səadət Abdullayeva
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Azərbaycan və Türkiyə şirkətləri səhiyyə menecmenti sahəsində əməkdaşlığa başlayır
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
“Gənc Tibb İşçilərinin Konfransı” layihəsi Qərb bölgəsində davam etdirilib
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu işçi qəbulu elan edir
Bakı Sağlamlıq Mərkəzi tərəfindən Daşkəsəndə tibbi aksiya keçirilib 
Ümumdünya Ağciyər Gününə həsr olunmuş ÖDƏNİŞSİZ MÜAYİNƏ AKSİYASI
Abbas Səhhət adına xəstəxananın tibb bacısı vəfat edib
Sabunçu Gənclər Evində “Sülh aylığı” çərçivəsində tədbir keçirilib
Mərkəzi Gömrük Hospitalında təlim: “Xəstəxana üzrə kağızsız məlumat mübadiləsi”
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uşaq cərrahı AZTV-nin “Telesəhər” proqramına müsahibə verib
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri Norveçdə beynəlxalq tədbirdə iştirak ediblər  
Ümumdünya Ürək Gününə həsr olunmuş seminar və “Minimal İnvaziv Mitral Qapaq Təmiri” kursu keçiriləcək
ADHTİ ilə “Azena Creative Agency” arasında tərəfdaşlıq əlaqələri qurulub
İki yeni mütəxəssis Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda fəaliyyətə başlayıb
ATU-da yeni tədris ilinə hazırlıqla bağlı Rektoryanı Şuranın ilk iclası keçirilib