Uşaqların 60–90 faizində D vitamini çatışmazlığı müşahidə olunur. Əgər bir ay ərzində kifayət qədər günəş işığı olmazsa, bunu hər bir uşaqda D vitamini çatışmazlığı kimi qiymətləndirmək olarmı?
Azmedinfo.az "Life" portalının məlumatına istinadən yazır ki, pediatr Yuliya Morozova müsahibəsində hətta aktiv və sağlam görünən uşaqlarda belə hipovitaminozun necə yarana biləcəyini, uşaqlar üçün hazırda hansı D vitamini dozalarının tövsiyə olunduğunu və bu çatışmazlığın real təhlükələrini izah edib.
Pediatrın sözlərinə görə, bir ay günəşsiz qalmağın avtomatik olaraq bütün uşaqlarda D vitamini çatışmazlığı yaratdığını qəti şəkildə demək olmaz.
Həkim bildirib ki, D vitamininin yalnız qida vasitəsilə kompensasiya olunması çətin olsa da, bəzi hallarda mümkündür. Balıq yağı, qızılbalıq, sardina və yumurta kimi D vitamini ilə zəngin məhsullar rasiona daxil edilsə belə, uşaqlar üçün tələb olunan gündəlik normanı — 400–600 BV-ni tam qarşılamaq asan deyil. Üstəlik, məhsullardakı D vitamini miqdarı dəyişkən ola bilər.
Bəzi istehsalçılar süd məhsulları, sıyıqlar, şirələr və quru səhər yeməklərini D vitamini ilə zənginləşdirirlər. Lakin yalnız bu məhsullara güvənmək də etibarlı sayılmır, çünki tərkibdəki vitamin miqdarı kifayət etməyə bilər.
Həkim vurğulayıb ki, D vitamini əlavələrinin qəbulu barədə qərarı yalnız həkim müayinədən sonra verməlidir. Özbaşına qəbul yolverilməzdir, çünki D vitamininin artıq miqdarı da onun çatışmazlığı qədər təhlükəlidir.
Uşaq xəstələnmir, amma çatışmazlıq mövcuddur
Pediatr qeyd edib ki, D vitamini çatışmazlığı xüsusilə ilkin mərhələlərdə çox vaxt simptomsuz keçir.
Onun sözlərinə görə, orqanizm uzun müddət daxili ehtiyatlar hesabına bu çatışmazlığı kompensasiya edə bildiyi üçün klinik əlamətlər ya ümumiyyətlə olmur, ya da qeyri-spesifik xarakter daşıyır.
Həkim problemin dolayı göstəricisi ola biləcək əlamətləri də sadalayıb:
tez yorulma və dözümlülüyün azalması;
əzələ zəifliyi və ya fiziki yüklənmədən sonra əzələlərdə narahatlıq;
sümüklərdə ağrılar, xüsusilə ayaq və bel nahiyəsində;
infeksiyalara həssaslığın artması və tez-tez respirator virus infeksiyalarına yoluxma;
yuxu pozğunluğu;
əsəbilik;
xüsusilə gecə və ya yuxuya gedərkən tərləmə.
Bu simptomlar spesifik deyil və digər vəziyyətlərlə də əlaqəli ola bilər. Buna görə də belə əlamətlər özünü diaqnostika və ya özbaşına müalicə üçün əsas deyil, həkim müayinəsinə müraciət etmək üçün siqnal hesab olunmalıdır.
Hazırda uşaqlara hansı dozada D vitamini verilməlidir?
Pediatr tövsiyələri açıqlayıb:
1 ay – 1 yaş: gündə 1000 BV;
1–3 yaş: gündə 1500 BV;
3–18 yaş: gündə 1000 BV.
Həkimin sözlərinə görə, Günəş şüalarının az olduğu regionlarda dozalar daha yüksək ola bilər. Bununla belə, yekun qərar uşağın sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınaraq pediatr tərəfindən verilməlidir.
Qəbuldan əvvəl analiz vermək lazımdırmı?
Həkim D vitamini qəbuluna başlamazdan əvvəl pediatrla məsləhətləşməyi tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, əlavələrin təyin olunması üçün əsas göstərişlər bunlardır:
qanda 25(OH)D səviyyəsinin analizi ilə təsdiqlənmiş çatışmazlıq;
risk faktorlarının mövcudluğu — günəş azlığı, balanssız qidalanma, xroniki xəstəliklər, piylənmə;
aktiv böyümə dövrləri, yəni orqanizmin D vitamininə ehtiyacının artdığı mərhələlər.
Doza və qəbul müddəti hər bir uşaq üçün fərdi şəkildə seçilməlidir.
D vitamini çatışmazlığı nə ilə təhlükəlidir?
Ekspert D vitamini çatışmazlığının ciddi sistem pozğunluqlarına səbəb ola biləcəyini vurğulayıb. Bu çatışmazlıq sümük, əzələ, immun və sinir sisteminə mənfi təsir göstərir, həmçinin endokrin pozğunluqlar və bəzi onkoloji xəstəliklər də daxil olmaqla xroniki xəstəliklərin riskini artırır.
Bununla yanaşı, allergoloq-immunoloqlar bildirirlər ki, pollinoz, yəni mövsümi allergiya hər zaman uşağın gəzintidən tam məhrum edilməsini tələb etmir. Əgər uşaq müalicə alırsa və simptomlar yüngül və ya orta dərəcədədirsə, adətən açıq havada olma müddətini məhdudlaşdırmağa ehtiyac qalmır. Lakin ağır hallarda həkim gəzintilərin azaldılmasını və ya müvəqqəti olaraq regionun dəyişdirilməsini tövsiyə edə bilər.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, havada tozcuqların ən yüksək konsentrasiyası səhər saatlarında və quru, küləkli havada müşahidə olunur. Gəzinti üçün ən təhlükəsiz vaxt isə axşam saatları və yağışdan sonrakı dövrdür, çünki bu zaman allergenlərin miqdarı azalır.
