Psixoloq: Ekstravert, introvert və ambivert xüsusiyyətləri insanın dünyagörüşünə təsir edir

Praktik psixoloq Eduard Şamsutdinov şəxsiyyət tipinin insanın həyatına necə təsir etdiyini açıqlayıb.

Aztibb.az “İzvestiya” nəşrinə istinadən yazır ki, o, müsahibəsində insanların vəziyyətdən, əhval-ruhiyyədən və şəraitdən asılı olaraq müxtəlif şəxsiyyət tiplərinə xas xüsusiyyətlər nümayiş etdirə biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, insanın öz xüsusiyyətlərini və ətrafındakı insanların davranışlarını anlaması həm şəxsi həyatda, həm də iş münasibətlərində daha harmonik əlaqələr qurmağa kömək edir.

Ekstravertlər enerjini ünsiyyətdən alırlar. Onlar böyük qruplarda olmağı, aktiv müzakirələri sevir və yeni insanlarla asanlıqla əlaqə qururlar. Ekstravertlər uyğun atmosfer yaratmaq və ətrafındakı insanları ruhlandırmaq qabiliyyətinə malikdirlər. Bununla belə, bəzən öz daxili hiss və yaşantılarını anlamaqda çətinlik çəkə bilərlər.

İntrovertlər isə daha çox təklik və düşünmək üçün vaxta ehtiyac duyurlar. Onlar baş verənləri dərindən təhlil etməyə meyllidirlər, digər insanların emosiyalarını yaxşı hiss edir və diqqətli dinləyici ola bilirlər. Adətən, intensiv ünsiyyətdən sonra enerjilərini bərpa etmək üçün müəyyən müddət tək qalmağa ehtiyac duyurlar.

Ambivertlər hər iki tipin xüsusiyyətlərini özündə birləşdirirlər. Onlar həm insanların arasında, həm də tək qalarkən özlərini rahat hiss edə bilirlər. Davranışları isə böyük ölçüdə konkret vəziyyətdən asılı olur. Bu çeviklik onlara müxtəlif şəraitlərə asanlıqla uyğunlaşmağa imkan verir.

Şamsutdinov qeyd edib ki, ekstravertlər daha çox sürətli hərəkət edir və xarici amillərə əsaslanırlar. İntrovertlər isə qərar verməzdən əvvəl vəziyyəti hərtərəfli təhlil etməyə üstünlük verirlər. Ambivertlər isə hər iki yanaşmadan istifadə etmək imkanına malikdirlər.

Ekspert əlavə edib ki, insanın öz şəxsiyyət tipini anlaması həm özünü, həm də ətrafındakı insanları daha yaxşı tanımasına kömək edir. Buna görə də özünəməxsus xüsusiyyətləri öyrənmək və formalaşmış davranış çərçivələrindən kənara çıxmaqdan çəkinməmək vacibdir.

Bundan əvvəl eksperimental psixoloq Yekaterina Suvorova günahkarlıq hissini daha çox yaşamağa meylli olan şəxsiyyət tiplərini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, bu hiss başqalarının qiymətləndirməsinə həssas, məsuliyyəti üzərinə götürməyə meylli və özünə qarşı yüksək tələblər qoyan insanlarda daha güclü ola bilər.

Belə ki, qaçınan tipə malik insan etdiyi səhvi uzun müddət beynində təkrar-təkrar düşünə və insanlardan uzaqlaşa bilər. Obsessiv-kompulsiv və ya depressiv-kompulsiv xüsusiyyətlərə malik şəxslər öz hərəkətlərinin düzgünlüyünə daim şübhə edə bilərlər. Asılı tip isə digər insanların emosiyalarına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə və baş vermiş hadisəni geridə qoymaqda çətinlik çəkməyə meyllidir.