Qan laxtalarının (tromb) damarlarda əmələ gəlməsi və qan dövranını bloklaması ilə xarakterizə olunan tromboz, vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati təhlükə yaradan ciddi tibbi vəziyyətdir.
Aztibb.az "İzvestiya" nəşrinə istinadən yazır ki, N.İ.Piroqov adına Rusiya Dövlət Tibb Universitetinin professoru, cərrah Vadim Boqaçevin sözlərinə görə, trombozun inkişafı həm genetik faktorlardan, həm də gündəlik həyat tərzindən birbaşa asılıdır.
Həkim qeyd edir ki, trombozun yaranma riskini artıran bir neçə başlıca səbəb mövcuddur:
Hərəkətsiz həyat tərzi: Uzun müddət oturaq iş rejimində çalışmaq və ya uzunmüddətli səfərlər (məsələn, təyyarə və ya avtomobil ilə) zamanı ayaqları hərəkətsiz saxlamaq aşağı ətraflarda qanın göllənməsinə (staz) səbəb olur.
Xroniki xəstəliklər və varis: Varikoz damar genişlənmələri damar divarlarını zəiflədir, qan axınını ləngidir və laxtalanma ehtimalını kəskin artırır.
Dehidratasiya (Susuzlaşma): Gün ərzində yetərli miqdarda təmiz su qəbul etməmək qanın qatılaşmasına və onun özlülüyünün artmasına gətirib çıxarır.
Cərrahi əməliyyatlar və travmalar: Xüsusilə böyük oynaq əməliyyatlarından və ya travmalardan sonra xəstələrin uzun müddət yataq rejimində qalması riski kəskin yüksəldir.
Trombozun ilkin əlamətləri çox vaxt adi əzələ yorğunluğu ilə səhv salınır. Lakin aşağıdakı simptomlar müşahidə edildikdə dərhal həkimə (fleboloq və ya damar cərrahına) müraciət olunmalıdır:
Ayaqlarda (əsasən baldır nahiyəsində) qəfil yaranan, birtərəfli şişkinlik və ödem.
Baldır əzələsində yeriyərkən və ya ayağı yuxarı doğru bükərkən güclənən sıxıcı, küt ağrı.
Dərinin rənginin dəyişməsi (göyərmə, solğunlaşma və ya qızartı) və həmin nahiyədə yerli temperaturun yüksəlməsi (isti hissi).
Cərrah vurğulayır ki, trombozdan qorunmaq üçün sadə, lakin həyati əhəmiyyət kəsb edən profilaktik qaydalara əməl etmək lazımdır:
Aktiv hərəkət: Oturaq iş və ya uzun səyahət zamanı hər 1-2 saatdan bir kiçik fasilələr vermək, ayaqüstü hərəkətlər etmək və baldır əzələlərini işlətmək vacibdir.
Su balansı: Gün ərzində bədənin çəkisinə uyğun olaraq kifayət qədər maye (çay və qəhvə deyil, məhz təmiz su) qəbul edilməlidir.
Kompressiya trikotajı: Risk qrupunda olan, varisdən əziyyət çəkən və ya uzun müddət ayaqüstə qalan şəxslərə həkim məsləhəti ilə xüsusi varis corabları (kompressiya trikotajları) geyinmək tövsiyə olunur.
