Qədim mətnləri təhlil etmək üçün yeni alətlər sayəsində alimlər hansı kəşfləri edəcəklər?

Aztibb.az “İzvestiya” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, mətnlərlə işləmək üçün xüsusi interfeyslə təchiz edilmiş “Qədim Rusiyanın əlyazma irsi” şəbəkə resursu yaradılıb. İçindəki sorğu proseduru adi internet axtarış sistemində olduğu kimi işlənir.

Bundan əlavə, köhnə kilsə slavyan simvollarında sözləri yazmağa imkan verən onlayn klaviatura hazırlanınb. Axtarış müxtəlif anbarlardan - Rusiya Dövlət Kitabxanasından, Tarix Muzeyindən və regional mədəniyyət müəssisələrindən əldə edilən rəqəmsal mətnlərdən istifadə etməklə həyata keçirilir.

Alimlərin fikrincə, sistem neyron şəbəkələrə və digər böyük verilənlərin emalı alqoritmlərinə əsaslanan proqramlar toplusudur. Onun köməyi ilə tədqiqatçılar əlyazmaları tanıya və onları müxtəlif parametrlərə görə seçə biləcəklər. Məsələn, sorğular tarixi dövrlər, ayrı-ayrı mövzular, kitablar və ya onların fraqmentləri ilə müəyyən edilə bilər. Sözlərə əlavə olaraq, proqram uzun ifadələrlə tələbləri formalaşdırmağa imkan verir.

Neyron şəbəkələri əlyazmaları necə tanıyır?

Alimlərin fikrincə, qədim mətnlərin emalı üç əsas prosesdən ibarətdir. Birincisi, proqram ayrı-ayrı elementləri və simvolları təcrid edərək səhifəni seqmentlərə ayırır. Sonra onlar təsnif edilir və neyron şəbəkə bu obyektləri təhlil etmək üçün öyrədilir. Lakin bu, bir sıra çətinliklər yaradır. Onlardan bəziləri müxtəlif əlyazmalarda eyni simvolların konturunda olan fərqlərlə, həmçinin qədim kilsə slavyan dilinin morfologiyası və sintaksisinin xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirilir.

Elə olur ki, bir hərfin 150-yə qədər variantı olur, çünki qəbul edilmiş qanun və şriftlərə (nizamnamə və yarımnizamnamə) baxmayaraq, hər bir katib öz yazılarına öz üslub xüsusiyyətlərini daxil etmişdir.

Yeni layihə tibb üzrə yazılmış qədim əlyazmaların diqqətlə araşdırılması, onlardan lazımi şəkildə faydalanmaq, qədim və yeni tibbi biliklərin biri-biri ilə uyğunlaşdırılması işi üçün son dərəcə zəruri və faydalıdır.