120 yaşa qədər necə yaşamaq olar? Elmi baxımdan bu mümkündür, ya yox? Və bunun üçün nə etməlisiniz?
Professor azərbaycanlı uzunömürlüləri nümunə çəkdi
Aztibb.az xəbər verir ki, bu barədə “Arquments and Facts” nəşrinə professor Maksim Safonov danışıb:
“Prinsipcə hər şeyi “hesablamaq” olar. Bəzən bu, bir çox hadisələri adi işıqda göründüyü kimi görməyə imkan verir. Və əminəm ki, sağlamlıq da "hesablana bilər". Bu, bir resursdur və bərpa olunan bir mənbədir”.
Ümumiyyətlə belə hesab olunur ki, sağlam həyat tərzi, ilk növbədə, fiziki fəaliyyət, düzgün qidalanma və pis vərdişlərin olmaması ilə əlaqəli fiziki fəaliyyətin yaxşı səviyyədə saxlanılmasıdır. Amma bu, qətiyyən belə deyil. Əvvəla, bu, həyatımızın keyfiyyəti, işimiz və ya təhsilimiz, yaşayış şəraitimiz və mütləq nəzərə alınan bir çox başqa şeylərlə bağlıdır. Həmişə xərclərinizi və gəlirlərinizi qiymətləndirməli, onları həm qısamüddətli, həm də uzun müddət üçün planlaşdırmalısınız.
“Daha uzun yaşamaq olar. Metuşelah 969, Nuh isə 930 il yaşadı. Bunun doğru olub-olmamasından asılı olmayaraq, bibliyaşünaslıq və izaqoqika mütəxəssisləri bunu anlayır. Lerikdən olan Mahmud Bağır oğlu Eyvazov 152 il yaşayıb. 1808-ci ildə anadan olub, 1960-cı ildə vəfat edib. Bu rekord SSRİ-də rəsmi olaraq tanındı və 1956-cı ildə hətta 148 yaşlı kolxozçunun şərəfinə poçt markası buraxıldı. Eyvazov beynəlxalq şöhrətə çevrildi, mətbuatda məqalələrin və televiziya proqramlarının mövzusu oldu. 1805-ci ildə anadan olmuş, 1973-cü ildə vəfat etmiş 168 yaşlı Lerikli Şirəli Fərzəli oğlu Müslümov da müasirlərinin diqqətini və geniş şöhrətini qazanmışdır. Təbii ki, Qafqazda uzun ömür üçün hər cür şərait var. Həm təbii, həm də sosial amillər - dağ havası, təmiz su, hərəkətlilik, stressin olmaması, qocalara hörmət və s. Sonuncu da çox önəmlidir, tənha insanlar daha tez ölür, ailə dəstəyi və kiməsə ehtiyac duymaq ömrü uzadır. Amma böyük şəhərlərdə də uzunömürlülər var...”, - deyə professor nümunə çəkib.
Professor qeyd edib ki, uzunömürlülükdə hansı amilin daha vacib olduğu hələ məlum deyil: genetik, yoxsa həyat tərzi. Bir sıra araşdırmalara görə, 90 yaşa çatmaq 30% genetikadan, 70% isə həyat tərzindən asılıdır. İnsan 110 yaşa qədər yaşayırsa, bunun 70% -i genetikadan gəlir. Lakin bütün risk faktorları hamıya eyni dərəcədə təsir etmir:
“Yağlı yeməkləri sevən və idmana nifrət edən Henri Kissincer, təbii ki, “uzunömürlülük qaydalarına” tamamilə məhəl qoymadı. Daha parlaq nümunə, bəşər tarixinin ən yaşlı insanı (121 yaş) olan fransız qadın Janna Kalmentdir, o da sağlam həyat tərzinə çox əhəmiyyət vermirdi: siqaret çəkir, içir və şokolad yeyirdi. Amma maraqlısı odur ki, 100 ildən çox yaşamış insanların əksəriyyətinin bir ümumi vərdişi var - sakit həyat tərzi arzusu. Demək olar ki, bütün uzunömürlülər sakit, sabit psixikaya sahib, emosiyaların şiddətli ifadələrinə meylli olmayan özünə sahib insanlardır. Həyatda öz işinizi tapmaq çox vacibdir ki, bu da bir insanın ehtiyacını dərk etməyə imkan verəcəkdir. İstənilən yaşda həyata marağını qoruyan bir fəaliyyətə, sosial əlaqələrə malik olmalısan, onsuz insan yaşaya bilməz”.
