Plastik indi hər yerdə var, plasenta da daxil olmaqla insan bədəninin bir neçə əsas orqanında var. Mikroskopik hissəciklərin toxumalarımıza nə qədər asanlıqla nüfuz etdiyini nəzərə alsaq, onların sağlamlığımız üçün hansı təhlükə yarada biləcəyini dəqiq bilmək vacibdir.
Aztibb.az xəbər verir ki, yeni araşdırma “New England Journal of Medicine” nəşrində dərc edilib.
Tədqiqatçılar mikroplastiklərin insan orqanizminə necə təsir göstərə biləcəyini anlamaq üçün miniatür orqanlara və siçanlara təsirini öyrəniblər. Bununla belə, bu tədqiqatlarda istifadə edilən mikroplastiklərin konsentrasiyası insanların faktiki məruz qalmasını əks etdirməyə bilər.
İtaliyada kiçik bir araşdırma nəticəsində tıxanmış damarları açmaq üçün əməliyyat keçirən və təxminən 3 il sonra sağlamlıqları haqqında məlumat verən xəstələrdən cərrahi yolla çıxarılan yağ yataqlarında mikroplastik tapıldı.
Karotid endarterektomiya adlanan prosedurla daralmış arteriyalardan yağ lövhəsinin çıxarılması gələcək insult riskini azaldır.
Neapoldan tibbi tədqiqatçısı Raffaele Marfellanın rəhbərlik etdiyi bu yeni araşdırmanı aparan qrup, lövhələrində mikroplastik olan xəstələrlə insult, eləcə də infarkt və ölüm riskinin necə olduğunu öyrənib.
Tədqiqatçılar 34 ay ərzində 257 xəstəni təqib edərək, təqribən 60 faizində yağ qalınlaşmış arteriyalardan çıxarılan lövhələrdə ölçülə bilən miqdarda polietilen, 12 faizində isə çıxarılan yağ yataqlarında polivinilxlorid (PVC) olduğunu aşkar ediblər.
PVC həm sərt, həm də çevik formalarda olur və su boruları, plastik şüşələr, döşəmə və qablaşdırma hazırlamaq üçün istifadə olunur. Polietilen ən çox yayılmış plastikdir və plastik torbalar, butulkalar hazırlamaq üçün də istifadə olunur.
Mikroplastiklər əvvəllər insanların qanında tapıldığı üçün tədqiqatçılar haqlı olaraq ürək sağlamlığından narahat idilər. Laboratoriya tədqiqatları göstərir ki, mikroplastiklər ürək hüceyrələrində iltihaba və oksidləşdirici stressə səbəb olur, ürəyin işini pozur, ürək döyüntüsünü dəyişdirir və siçan kimi heyvanlarda ürək çapıqlarına səbəb olur.
Marfella və həmkarlarının tədqiqatlardan əldə etdikləri sübutlar, həmçinin polivinilxlorid də daxil olmaqla plastiklə əlaqəli çirkləndiricilərə məruz qalan insanlar arasında ürək-damar xəstəlikləri riskinin ümumi əhalidə müşahidə olunanlarla müqayisədə artdığını göstərir.
Tədqiqatda, çıxarılan lövhələrdə mikroplastikləri olan xəstələrdə 34 ayda insult, ölümcül olmayan infarkt və ya hər hansı səbəbdən ölüm riski cərrahi yolla çıxarılan lövhələrdə aşkar edilə bilən mikroplastikləri olmayan insanlardan iki dəfə çox idi.
Bununla belə, başa düşülməlidir ki, belə bir müşahidə tədqiqatı mikroplastiklərin ürəyə mənfi təsir göstərdiyinə dair qəti nəticəyə gələ bilməz. Tədqiqat zamanı ürək-damar xəstəlikləri üçün digər risk faktorları, məsələn, siqaret çəkmək, fiziki hərəkətsizlik və havanın çirklənməsi nəzərə alınmayıb.
Son iki onillikdə plastik istehsalı kəskin şəkildə artıb və onun yalnız bir hissəsi təkrar emal edilib, lakin dünyanın bəzi yerlərində ürək xəstəliklərinin dərəcələri hələ də aşağı düşür, ona görə də ikisi arasındakı əlaqəni anlamaq üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac var.
