Uillis-Ekbom xəstəliyi kimi tanınan narahat ayaq sindromu (RLS) kişilərə nisbətən qadınlarda daha çox rast gəlinir. Bu sindromdan əziyyət çəkən insanlar tez-tez simptomları dəqiq təsvir etməkdə çətinlik çəkirlər, çünki bu vəziyyətlə əlaqəli açıq bir ağrı yoxdur. Bunun əvəzinə ayaqları hərəkət etdirmək üçün daimi bir istək yaranır. Bu obsesif hiss axşam və gecə, xüsusən də istirahət zamanı güclənir.
Aztibb.az “Doctor Piter” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, nadir hallarda, RLS-dən əziyyət çəkən insanlar qollarda, gövdədə və üzdə narahatlıq hiss edə bilərlər. Yuxu zamanı ayaqların qeyri-iradi bükülməsi hər 15-30 saniyədən bir baş verir, bəzən gecə boyu davam edir. 15% üçün bu sindrom xroniki yuxusuzluğa səbəb olur ki, bu da yuxunun keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə pisləşdirir və gündüz yuxululuğuna, narahatlığına, konsentrasiyanın və performansın azalmasına səbəb olur.
RLS hallarının yarıdan çoxu digər nevroloji və ya somatik xəstəliklərdən asılı olmayaraq baş verir. Elm adamları 40 yaşından əvvəl sindromu inkişaf etdirən ailələrdə müəyyən genetik variantlar müəyyən edildiyi üçün genetik faktorların ola biləcəyini düşünürlər.
Aşağıdakılar RLS səbəb ola bilər:
- Dəmir çatışmazlığı,
- Alkoqol, tütün və kofeinin həddindən artıq istehlakı,
- Antiemetiklər, antipsikotiklər, antihistaminlər və antidepresanlar da daxil olmaqla müəyyən dərmanların istifadəsi,
- Hamiləlik,
- Neyropatiya,
- Çox skleroz, Parkinson xəstəliyi, Tourette sindromu və başqaları kimi ağır nevroloji xəstəliklər.
Narahat ayaqlar sindromundan daimi xilas olmaq üçün hazırda effektiv müalicə yoxdur. Bununla belə, simptomları azaltmaq və vəziyyətə nəzarət etmək mümkündür. Həkimlər adətən qanda dəmir səviyyəsini yoxlamağı və lazım olduqda dəmir çatışmazlığını müalicə etməyi, alkoqol, siqaret və kofeindən uzaq durmağı və yuxunu artırmağı tövsiyə edir.
Parkinson xəstəliyi olan xəstələrə adətən təyin olunan antikonvulsant və dopamin tərkibli dərmanlar RLS simptomlarını aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur. Nadir hallarda, sindromun simptomları çox şiddətli olduqda, həkim opiatlar təyin etməyi düşünə bilər.
