Daimi donuşluq ərazilərində mikroorqanizmlər iqlim dəyişikliyinə təsir edir
06.12.2023 15:38

Daimi donuşluq ərazilərində tədqiqat aparan rus və xarici alimlər belə qənaətə gəliblər ki, bu ekosistemdəki mikroorqanizmlərin müxtəlifliyi Yer kürəsində atmosferin istiləşməsinin sürətini azaltmaqda mühüm rol oynayırlar.

Aztibb.az “RİA Novosti”yə istinadən xəbər verir ki, bu heyrətamiz artım, daimi donun əriməsi zamanı qədim karbonu metana çevirən mikrob icmalarının fəaliyyəti ilə izah olunur.1750-ci ildən 2020-ci ilə qədər Yer səthinin orta temperaturu bir dərəcə artıb. Bununla belə, daimi donuşluq ərazilərində son 70 ildə temperatur dörd dərəcəyə qədər yüksəlib. Bu mikrobların çevirdiyi istixana qazının atmosferə daxil olması ilə əlaqədardır ki, bu da qlobal istiləşmə prosesini sürətləndirir.

Metanın təhlükəsi onun istiləşməyə səbəb olmaq potensialının yüksək olmasındadır. Karbon qazı ilə müqayisədə temperaturu bir dərəcə yüksəltmək üçün 17 dəfə az metan lazımdır.

Rusiyalı mütəxəssislərin Kaliforniya və Hovard universitetlərindən həmkarları ilə apardıqları araşdırmalar göstərib ki, mikrob müxtəlifliyi donun əriməsi və sonrakı istiləşmə sürətinə əhəmiyyətli təsir göstərir.

Alimlər atmosferin dinamikasını, o cümlədən bakteriyalar tərəfindən sintez edilən metanın təsirini simulyasiya ediblər. Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, kütləvi metan sürətli istiləşməyə səbəb ola bilər. Bununla belə, mikroorqanizm növlərinin yüksək müxtəlifliyi ilə növlər arasında rəqabət səbəbindən sistem daha sabit olur və bu, metanın kütləvi şəkildə buraxılmasına mane olur.

Mərkəzi Elmi Tədqiqat İnstitutunun baş elmi işçisi Yelena Savenkova qeyd edib: "Yer səthində temperaturun kəskin sıçrayışının baş verə biləcəyi an mikrob müxtəlifliyindən asılıdır. İqlim dəyişikliyi ilə bağlı proqnozlar hazırlanarkən bu nəzərə alınmalıdır".

O, həmçinin əlavə edib ki, mikrob fəaliyyətinin mövcud modellərə inteqrasiyası 2100-cü ilə qədər temperatur proqnozlarını bir neçə dərəcə tənzimləyə bilər ki, bu da gələcək iqlim dəyişikliyini qiymətləndirmək üçün əhəmiyyətli təsir göstərir.

Bu tədqiqat mikrob faktorlarının iqlim dəyişikliyi proqnozlarına daxil edilməsi üçün yeni perspektivlər açır və mikrob müxtəlifliyinin planetimizin iqlim proseslərinə təsirinin daha yaxşı başa düşülməsinə ehtiyac olduğunu vurğulayır.

ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır   
Ağdaşın Əmirarx kəndində tibbi aksiya: 31 nəfər kənd sakini müayinə olunub  
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev