500 il əvvəl toplanmış herbarium mənzərənin necə dəyişdiyini göstərir
13.11.2023 17:00

Təbiətşünas Ulisse Aldrovandi 1551 və 1586-cı illərdə İtaliyanın Boloniya bölgəsindən bitkiləri toplayıb, kəsib və qurutmaqla dövrünün ən zəngin kolleksiyalarından birini yaradıb.


İndi botaniklər və bioloqlardan ibarət beynəlxalq komanda onun kolleksiyasına müraciət edib və ondan Bolonya landşaftında baş verən böyük dəyişiklikləri izləmək üçün istifadə edib.


Herbari qorunmaq üçün kitabların səhifələrinə diqqətlə basılmış qurudulmuş bitkilərin arxividir. Bu səhifələrdə yalnız bitki nümunələri deyil, həm də preslənmiş bitki haqqında ətraflı məlumat, o cümlədən onun adı verilir. Əsrlər boyu botaniklər, təbiətşünaslar və bitki həvəskarları belə arxivi dəyərləndiriblər.


Herbarinin ilkin məqsədi bitki növlərinin kimliyini müzakirə etmək və hansı növlərin əczaçılıq məqsədləri üçün daha yaxşı istifadə olunduğunu anlamaqdır.


Tədqiqatçılar eyni ərazidən uzun müddət ərzində müxtəlif vaxtlarda toplanmış belə kolleksiyaları müqayisə edərək, bitki həyatındakı dəyişiklikləri izləyiblər.


Bugünkü elm üçün İntibah herbariyasının ən maraqlı istifadələrindən biri qlobal dəyişikliyin biomüxtəlifliyə təsirini izləmək üçün onların botanik yaddaşını açmaqdır. Bu nöqteyi-nəzərdən onların əhəmiyyəti toplama dövrü və digər göstəricilər haqqında məlumatın mövcudluğu ilə bağlıdır.


Bolonya Universitetində qorunan və rəqəmsallaşdırılan Ulisse Aldrovandi herbariumuna Bolonya ətrafındakı ərazidə toplanmış təxminən 5000 nümunə daxildir. O, vərəqlərə yapışdırılmış hər birində 169-dan 581-ə qədər nüsxə olan 15 kitabdan ibarətdir. Yarandığı dövrdə bu, Avropada mövcud olan qurudulmuş bitkilərin ən zəngin kolleksiyasıdır.


Tədqiqatçıların fikrincə, tarixi və elmi baxımdan bu herbariumun əhəmiyyəti əvəzsizdir. Burada hazırda qida, dekorativ və ya dərman məqsədləri üçün istifadə edilən, Afrikadan və ya Mərkəzi Asiyadan gətirilən bəzi növlərin ən qədim nümunələri toplanıb.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır   
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
Ağdaşın Əmirarx kəndində tibbi aksiya: 31 nəfər kənd sakini müayinə olunub  
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev