Əbülfəz Fərəc oğlu Qarayev 1885-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1896-cı ildə Bakı gimnaziyasına daxil olub. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Odessa şəhərində Novorossiysk Universitetinin Tibb fakültəsinə qəbul olub, 1912-ci ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

 

O, perspektivli mütəxəssis olduğu üçün Novorossiysk Universitetinin Uşaq xəstəlikləri kafedrasında ordinator kimi saxlanılıb. İki il sonra Birinci Dünya müharibəsi başladığı üçün gənc həkim təkmilləşməni sona çatdıra bilməyərək Bakıya qayıdıb.

 

Əbülfəz Qarayev 1 nömrəli şəhər xəstəxanasında uşaq həkimi kimi çalışmağa başlayıb (1916-1918). Növbəti 4 ildə isə Bakının Bayıl qəsəbəsindəki Uşaq xəstəxanasında şöbə müdiri işləyib.

Ötən əsrin 20-ci illərinin əvvəllərindən Ə.Qarayev Bakıda, həmçinin respublikanın rayonlarında dövlət uşaq müalicə-profilaktika müəssisələrinin geniş şəbəkəsinin yaradılması işinə qoşulub. Eyni zamanda, pediatriyanın nəzəri məsələlərinin işlənməsinə başlayıb.

 

O, uşaqlarda bağırsaq infeksiyalarının etimologiyası və patogenezi məsələlərini araşdıraraq, 1929-cu ildə yazdığı məqalədə uşaqlarda bağırsaq infeksiyaları ilə iflicin bir-biri ilə sıx bağlılığını elmi cəhətdən şərh edib.

 

Ə.Qarayevin digər böyük bir xidməti də Azərbaycanda uşaq xəstəlikləri xəstəxanasının yaradılmasında fəal iştirak etməsidir. Həmin xəstəxana 1923-cü ildə Pediatriya İnstitutuna, 1927-ci ildə isə Ana və Uşaqları Mühafizə İnstitutuna çevrilmişdi. Qarayevin özü uzun illər burada çalışıb.

 

Görkəmli alimin həyatının növbəti mərhələsi Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu (hazırda Azərbaycan Tibb Universiteti) ilə bağlı olub. Burada əvvəlcə assistent, 1931-ci ildən dosent kimi çalışıb. 1939-cu ildə professor, daha sonra Pediatriya kafedrasının müdiri kimi fəaliyyət göstərib. Paralel olaraq bir neçə il Ana və Uşaqları Mühafizə İnstitutuna, eyni zamanda Pediatriya şöbəsinə başçılıq edib.

 

Onun 1937-ci ildə müvəffəqiyyətlə müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyası “Skarlatina zamanı mərkəzi sinir sisteminin patomorfoloji dəyişiklikləri məsələsinə dair materiallar” mövzusuna həsr olunub, bu xəstəlik zamanı nəfəs yollarının zədələnməsi ilə bağlı apardığı tədqiqatlar da böyük maraq doğurmuşdur.

 

Professor Ə.Qarayev uşaqlarda südəmər dövrdə protein terapiyası, dizenteriya, epidemik hepatit, meningit, pnevmoniyaların müalicəsinə aid tədqiqatlar aparıb və onların müalicəsi üçün səmərəli yollar tapıb.

 

1938-ci ildən başlayaraq ömrünün sonunadək Azərbaycan Uşaq Həkimləri Cəmiyyətinə başçılıq edib. Professorun xidmətləri hələ sağlığında dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. O, iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və medallarla təltif olunub, Azərbaycanın “Əməkdar həkimi” və Əməkdar elm xadimi” kimi yüksək fəxri adlara layiq görülüb, Bakı Şəhər Sovetinə deputat seçilib.

 

Alimin 2 oğlu olub. Onlardan biri dünyaşöhrətli Azərbaycan bəstəkarı Qara Qarayev və görkəmli cərrah Mürsəl Qarayevdir.

 

1952-ci ilin oktyabrında professor Əbülfəz Qarayev qəflətən vəfat edib.

 

Qeyd edək ki, TƏBİB-in tabeliyindəki Kliniki Tibbi Mərkəzin nəzdində olan 2 nömrəli Kliniki Uşaq Xəstəxanası Ə.Qarayevin adını daşıyır.