Çində iflicdən əziyyət çəkən insanların əl hərəkətlərini bərpa etməyə yönəlmiş minimal invaziv simsiz beyin-kompüter interfeysinin (BCI) klinik tətbiqinə başlanılıb.
Aztibb.az "Nature Biotechnology" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, sikkə ölçüsündə olan yeni implant beyin toxumasına birbaşa nüfuz etmədən yerləşdirilir və beynin hərəkətə nəzarət edən nahiyəsindən sinir siqnallarını real vaxt rejimində qeydə alır. Sistem həmin siqnalları emal edərək xüsusi reabilitasiya qurğularının, o cümlədən hərəkətverici əlcəklərin idarə olunmasını təmin edir.
Texnologiyanın əsas xüsusiyyəti elektrodların beyin qabığının üzərində yerləşən epidural sahəyə yerləşdirilməsidir. Beləliklə, implant həssas beyin toxumasına daxil olmadan sinir fəaliyyətini qeydə ala bilir. Bu yanaşmanın birbaşa beyin toxumasına nüfuz edən implantlarla müqayisədə cərrahi müdaxilə risklərini azaltmaq potensialı var.
Sistemin iş prinsipi beynin hərəkət əmrlərinin təhlilinə əsaslanır. Pasiyent əlini və ya barmaqlarını hərəkət etdirməyi düşündükdə beyin qabığında yaranan elektrik siqnalları implant tərəfindən qeydə alınır. Daha sonra xüsusi proqram təminatı bu məlumatları hərəkət əmrlərinə çevirir. Nəticədə pasiyent reabilitasiya əlcəyi vasitəsilə barmaqlarını hərəkət etdirə, tutma hərəkətlərini məşq edə və bəzi gündəlik fəaliyyətləri yerinə yetirə bilir.
Bu texnologiya xüsusilə onurğa beyni zədələri nəticəsində beyinlə ətraf əzələlər arasında sinir siqnallarının ötürülməsi pozulan şəxslər üçün əhəmiyyətlidir. Beyin-kompüter interfeysi zədələnmiş sinir yollarından yan keçərək beynin hərəkət əmrlərini birbaşa xarici qurğuya ötürməyə imkan verir.
Bununla belə, texnologiyanın tətbiqi iflicin tam müalicəsi demək deyil. Hazırda əsas məqsəd itirilmiş hərəkət funksiyalarını xarici qurğular vasitəsilə kompensasiya etmək və reabilitasiya prosesini asanlaşdırmaqdır. Beyin-kompüter interfeyslərinin gələcəkdə zədələnmiş sinir yollarının funksiyasını bərpa edib-etməyəcəyi isə əlavə elmi araşdırmalar tələb edir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu texnologiyaların təkmilləşdirilməsi iflicin müalicəsində yeni imkanlar yarada bilər. Lakin iflicin bütün formalarını aradan qaldıracaq müalicə üsulunun nə vaxt mümkün olacağını indidən söyləmək çətindir.

