Alimlər zəhərli qızıl birləşmələrini həqiqi qızıl hissəciklərinə çevirmək qabiliyyətinə malik bakteriya aşkar ediblər. Bu, elmi fantastika deyil, real elmi tədqiqatların nəticəsidir.
Aztibb.az "Science Daily" nəşrinə istinadən yazır ki, söhbət ağır metalların yüksək konsentrasiyası olan mühitdə yaşamaq qabiliyyətinə malik Cupriavidus metallidurans bakteriyasından gedir. Bu mikroorqanizm əlverişsiz kimyəvi şəraitə davamlılığı ilə seçilir.
2018-ci ildə Martin Lüter adına Halle-Vittenberq Universitetinin və Münhen Texniki Universitetinin tədqiqatçıları bu bakteriyanın qızıl birləşmələrinə qarşı davamlılıq mexanizmlərini araşdıran elmi işi Metallomics jurnalında dərc ediblər. Alimlər müəyyən ediblər ki, mikroorqanizm suda həll olan qızıl birləşmələrini daha az toksik formalara çevirə bilir.
Bu proses bir neçə biokimyəvi mexanizmlə əlaqəlidir. Bakteriya ətraf mühitdən bəzi metal birləşmələrini qəbul edir. Mis və qızıl ionları hüceyrələrə toksik təsir göstərə bildiyindən, bakteriya özünü bu təsirlərdən qorumaq üçün xüsusi müdafiə mexanizmlərindən istifadə edir. Bu prosesdə CopA fermenti də daxil olmaqla müəyyən zülallar iştirak edir. Nəticədə baş verən biokimyəvi reaksiyalar zamanı mikroskopik metal qızıl hissəcikləri əmələ gələ və ətraf mühitdə toplana bilər.
Bəs bu, bakteriyanın qızıl istehsal etməsi deməkdirmi? Əslində, tam olaraq yox. Bakteriya qızılı başqa kimyəvi elementlərdən yaratmır, sadəcə, artıq mövcud olan qızıl birləşmələrini metal qızıl formasına çevirir. Bu proses adi tullantıların qiymətli metala çevrilməsindən prinsipial şəkildə fərqlənir.
Bu kəşf elmi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hazırda alimlər qiymətli metalların filizlərdən və sənaye tullantılarından çıxarılması üçün mikroorqanizmlərdən istifadə imkanlarını araşdırırlar. Gələcəkdə bu cür biotexnoloji üsullar mövcud emal texnologiyalarını tamamlaya bilər.
Bununla belə, hazırda həmin prosesin sənaye miqyasında qızıl hasilatını iqtisadi cəhətdən səmərəli şəkildə əvəz edə biləcəyini təsdiqləyən kifayət qədər sübut yoxdur.
Beləliklə, bəzi bakteriyalar təbiətdə qızılın dövranında həqiqətən iştirak edir. Onların qeyri-adi biokimyəvi xüsusiyyətləri gələcəkdə yeni biotexnologiyaların yaradılması üçün perspektivlər aça bilər.
