2025-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) Media Laboratoriyasının tədqiqatçıları süni intellektin mətn yazma prosesinə təsirini araşdıran “Your Brain on ChatGPT” adlı elmi işi təqdim ediblər.

Aztibb.az "Medikforum"a istinadən yazır ki, tədqiqatda 54 nəfər iştirak edib. Onlar üç qrupa bölünüblər. Birinci qrup mətn yazarkən ChatGPT-dən, ikinci qrup axtarış sistemlərindən istifadə edib, üçüncü qrup isə mətnləri heç bir texnoloji dəstək olmadan müstəqil şəkildə yazıb.

Araşdırma zamanı məlum olub ki, ChatGPT-dən istifadə edən iştirakçılarda beynin bəzi nahiyələri arasında funksional əlaqəlilik daha zəif olub. Həmçinin həmin iştirakçılar yenicə yazdıqları mətnlərin müəyyən hissələrini yaddaşdan təkrar etməkdə daha çox çətinlik çəkiblər. Mətnləri müstəqil şəkildə yazan şəxslərdə isə daha yüksək neyron fəallığı müşahidə edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, süni intellektdən istifadə zamanı intellektual işin müəyyən hissəsi xarici alətə həvalə olunur. Elmi ədəbiyyatda bu proses koqnitiv yükün azaldılması (cognitive offloading) adlandırılır.

Bəs 47 faiz göstəricisi nəyi ifadə edir? Tədqiqatda qruplar arasında neyron əlaqəliliyinin göstəricilərinə dair fərqlərin olduğu həqiqətən qeyd edilib. Lakin bu rəqəmi beynin neyron əlaqələrinin təxminən yarısının itirilməsi kimi şərh etmək düzgün deyil. Çünki elektroensefaloqrafiya (EEQ) beynin elektrik aktivliyini ölçür, neyronlar arasındakı fiziki əlaqələrin sayını deyil.

Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, tədqiqat ilkin mərhələdə elmi resenziyadan keçməmiş preprint (ilkin elmi nəşr) kimi yayımlanıb. Eksperimentin əsas tapşırıqları ChatGPT-dən dörd ay fasiləsiz istifadə edildikdən sonra deyil, bir neçə ayrı tədqiqat sessiyası çərçivəsində yerinə yetirilib. Buna görə də araşdırma süni intellektin beyinə zərər verdiyini, intellekt səviyyəsini aşağı saldığını və ya beyində geridönməz dəyişikliklərə səbəb olduğunu sübut etmir.

Mütəxəssislər ChatGPT-dən daha səmərəli istifadə etmək üçün əvvəlcə insanın öz fikirlərini müstəqil şəkildə formalaşdırmasını, daha sonra süni intellektdən həmin fikirləri yoxlamaq və genişləndirmək məqsədilə yararlanmasını tövsiyə edirlər. Süni intellektin təqdim etdiyi cavabları olduğu kimi köçürmək əvəzinə, onları təhlil etmək və üzərində düşünmək də vacibdir.

Beləliklə, tədqiqat ChatGPT-dən istifadənin bəzi tapşırıqlar zamanı insanın zehni fəallığını azalda biləcəyinə işarə edir. Lakin bu nəticə süni intellektin beyindəki neyron əlaqələrini məhv etməsi anlamına gəlmir.