Həftələr, aylar, bəzən isə illərdir sizi narahat edən problem barədə danışmaq üçün nəhayət həkim qəbuluna düşürsünüz. Lakin həkim simptomlarınızı kiçildir və ya onların tamamilə normal olduğunu bildirir. Bu, xüsusilə qadınlar arasında çox yayılmış və məyusedici bir təcrübədir. Xüsusilə reproduktiv sağlamlıq sahəsində bu hallara tez-tez rast gəlinir. Bunu ginekoloji onkoloq, Vaşinqton Universitetinin Ginekoloji Araşdırmalar və Xərçəng Bərabərliyi Mərkəzinin (GRACE) qurucusu Dr. Kemi Doll bildirib.
Aztibb.az xəbər verir ki, yeni nəşr olunan “A Terrible Strength” kitabının müəllifi olan Doll "TODAY" nəşrinə açıqlamasında deyib: “Mən ginekoloji yardım zamanı hansısa formada laqeydliklə üzləşməyən qadın tanımıram.” Nəticədə qadınlar tibbi yardım üçün müraciət etdikdə çox zaman sadəcə “Edə biləcəyimiz bir şey yoxdur” cavabını eşidirlər.
Bunun nəticələri isə ağır ola bilər. Dollun endometrium xərçəngi ilə bağlı araşdırmalarında menopauzadan sonrakı qanaxma yaşayan 60 yaşlı qadınların hekayələri ortaya çıxıb. Halbuki bu əlamət hər zaman ciddi xəbərdarlıq siqnalı hesab olunur. Buna baxmayaraq, bəzi həkimlər “Bu yəqin ki, sadəcə miomadır”, “Bu, yəqin menstruasiyadır” və ya “Bəlkə ultrasəs edək” kimi cavablar veriblər. Doll bunu “xərçəng simptomunu izah edən bir insana deyiləcək çox qəribə sözlər” adlandırır.
Əlbəttə, həkimin xəstəni ciddi qəbul etməsi üçün məsuliyyət pasiyentin üzərinə düşməməlidir. Lakin Doll bildirir ki, bəzən düzgün ifadələrdən istifadə etmək məşğul tibb işçisinin vəziyyəti daha yaxşı anlamasına kömək edə bilər.
Həkim qəbulunda istifadə oluna biləcək ifadələr
Dollun sözlərinə görə, pasiyentin simptomları necə təsvir etməsi yardım alma ehtimalına təsir göstərə bilər. Məsələn, menstrual qanaxmanı “əsəbi vəziyyət” kimi, ağrını isə “bir az pisdir” şəklində təsvir etmək həkim üçün problemin ciddiliyini tam göstərməyə bilər.
Bunun əvəzinə simptomların gündəlik həyata təsirini aydın ifadə edən bəzi əsas cümlələr həkimin vəziyyəti daha ciddi qiymətləndirməsinə səbəb ola bilər.
Doll bildirir ki, bunlar həkimlərin peşəkar təlim zamanı istifadə etdikləri ifadələrdir. Həkimlər məhz bu cür məlumatlar əsasında xəstənin vəziyyətini qiymətləndirməyi öyrənirlər.
Bu ifadələrin əsas məqsədi isə həkimin eşitdiyi məlumatın kifayət qədər ciddi olub-olmadığına subyektiv qərar vermə ehtiyacını azaltmaqdır. Dollun sözlərinə görə, məhz bu mərhələdə qərəzlər ortaya çıxır.
Əgər simptomlarınızla bağlı qeydlər aparmısınızsa, bu məlumatlar həmin ifadəni daha əsaslı etməyə kömək edə bilər.
“Bu simptom səbəbindən gündəlik əsas fəaliyyətləri yerinə yetirə bilmirəm.”
Həkimlər gündəlik həyat fəaliyyətlərini ifadə etmək üçün ADL (Activities of Daily Living) terminindən istifadə edirlər. Buna yemək yemək, geyinmək, çimmək və hərəkət etmək kimi fəaliyyətlər daxildir.
Doll bildirir: “Bir problem insanın gündəlik fəaliyyətlərinə təsir göstərirsə, bizim diaqnostik düşüncə modelimizdə onun ciddilik səviyyəsi yüksəlir.”
“Mən bu işi görə bilmək üçün əlavə uyğunlaşma etməli oluram.”
Həkimlər pasiyentin probleminin nə dərəcədə ciddi olduğunu anlamaq üçün çox zaman onun işləyə bilib-bilmədiyini və ya sevdiyi fəaliyyətlə məşğul olub-olmadığını soruşurlar.
Nə vaxt başqa həkimə müraciət etmək lazımdır?
Səhiyyə sahəsində seçim imkanları hər zaman geniş olmasa da, bəzi hallarda həkimi dəyişmək daha doğru qərar ola bilər.
“Bunlar çox həssas vəziyyətlərdir və belə qərar vermək həqiqətən çətin ola bilər”, — deyə Doll bildirir. “İnsan bəzən anlaymır ki, onu eşitmirlər, yoxsa sadəcə eşitdiyi cavab xoşuna gəlmir.”
O, başqa həkimə müraciət etməzdən əvvəl növbəti qəbulunuza bir dostunuzu aparmağı tövsiyə edir. Hətta həmin şəxs heç nə deməsə belə, “obyektiv göz və qulaq” rolunu oynayaraq qəbul zamanı baş verənləri daha düzgün qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
Lakin bütün cəhdlərdən sonra sizə sadəcə “Bununla yaşamalısınız” deyilirsə, artıq başqa mütəxəssis axtarmağın vaxtıdır.
“Bu mənim üçün başqa həkimə müraciət etmək üçün açıq siqnaldır. Çünki hər zaman edə biləcəyimiz bir şey var və hansı səviyyənin sizin üçün qənaətbəxş olduğuna qərar vermək hüququ sizə məxsusdur”, — deyə Doll vurğulayır.
Onun əsas məqsədi tibbi yardım meyarlarını dəyişməkdir ki, insanlar ciddi qəbul olunmaq üçün ağır əziyyət çəkməli və ya anemiya həddinə çatmalı olmasınlar. Dollun fikrincə, tibbi yardımın məqsədi sadəcə xəstəliyə dözmək deyil, insanın daha dolğun və keyfiyyətli həyat yaşamasına imkan yaratmaq olmalıdır.
