Samsun Universiteti ağciyər xərçənginin erkən aşkarlanmasına töhfə vermək məqsədilə süni intellekt əsaslı qərar dəstək sistemi hazırlayır
Aztibb.az "Anadolu Ajansı"na istinadən yazır ki, Türkiyədə TÜBİTAK-ın dəstəyi ilə həyata keçirilən layihə çərçivəsində hazırlanmaqda olan sistem həkimlərə kompüter tomoqrafiyası görüntülərini yükləmək, şübhəli sahələr barədə məlumat almaq və süni intellektin qiymətləndirməsini hansı əlamətlərə əsasən apardığını görmək imkanı verəcək.
“Geniş dil modelləri, diqqət mexanizmləri və optimallaşdırma üsulları ilə gücləndirilmiş, izah edilə bilən süni intellekt əsaslı yeni nəsil qərar dəstək sisteminin ağciyər xərçənginin diaqnostikası üçün hazırlanması və klinik təsirlərinin araşdırılması” adlı layihənin ilk ili başa çatıb. Qarşıdakı iki il ərzində sistemin təkmilləşdirilməsi, böyük dil modelləri ilə inteqrasiyası və klinik praktikada faydasının qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Samsun Universitetinin Kompüter və İnformasiya Elmləri fakültəsinin dekan əvəzi, professor Zafer Cömert bildirib ki, süni intellekt səhiyyədə xəstəliklərin aşkarlanmasından müalicə proseslərinədək bir çox istiqamətdə həkimlərə dəstək verə bilər.
Onun sözlərinə görə, layihə çərçivəsində ağciyər xəstəliklərinin alt növlərinin təsnifatına diqqət yetirilir. Kompüter tomoqrafiyası görüntülərini təhlil edən və xərçəng növünün müəyyənləşdirilməsində həkimlərə kömək edən sistemin əsasları artıq yaradılıb.
Professor vurğulayıb ki, sistem yalnız xəstəlik ehtimalını göstərməklə kifayətlənməyəcək, həm də gəldiyi nəticənin əsaslarını izah edə biləcək. Bu xüsusiyyət həkimlərin süni intellektə etimad göstərməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“Xəstəliklə bağlı ehtimal göstəricisi təqdim edə bilirik. Lakin həkim haqlı olaraq soruşa bilər: ‘Bu nəticəni nəyə əsasən əldə etmisiniz?’ Buna görə də qiymətləndirmə prosesinin izah edilə bilməsi olduqca vacibdir”, – deyə Cömert bildirib.
Onun sözlərinə görə, sistem tomoqrafiya görüntülərində qiymətləndirmə üçün əsas götürdüyü sahələri istilik xəritələri vasitəsilə göstərəcək. Beləliklə, süni intellektin ağciyər görüntüsünü normal və ya xəstəlik əlaməti daşıyan görüntü kimi təsnif edərkən hansı nahiyələrə diqqət yetirdiyi aydın olacaq.
Sistemlə təbii dildə ünsiyyət mümkün olacaq
Layihəni ənənəvi qərar dəstək sistemlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri böyük dil modelləri ilə inteqrasiya olacaq. Bu, həkimlərə xüsusi texniki biliklərə ehtiyac duymadan sistemlə ünsiyyət qurmağa imkan verəcək.
Cömert qeyd edib ki, həkim tomoqrafiya görüntüsünü sistemə yüklədikdən sonra onunla gündəlik dildə ünsiyyət qura, şübhəli törəmələrin aşkarlanması və qiymətləndirmə zamanı diqqət yetirilməli sahələr barədə məlumat ala biləcək.
“Layihənin ilk ilində ümidverici nəticələr əldə etdik”
Professor bildirib ki, layihə tamamilə yerli imkanlar hesabına həyata keçirilir. Məlumat bazalarının yaradılmasından alqoritmlərin hazırlanmasına qədər bütün mərhələlər layihə komandası tərəfindən icra olunur.
“Layihənin ilk ilində ümidverici nəticələr əldə etdik. Qarşıda daha iki ilimiz var. Bu müddət ərzində sistemin optimallaşdırılmasını başa çatdırmağı, alqoritmi xərc və səmərəlilik baxımından ən uyğun səviyyəyə çatdırmağı hədəfləyirik. Daha sonra böyük dil modeli ilə inteqrasiyanı həyata keçirəcəyik. Sistemin klinik baxımdan həqiqətən əhəmiyyətli fərq yaradıb-yaratmadığını qiymətləndirəcəyik. Bu suala müsbət cavab verə bilsək, layihəni tamamlamış olacağıq”, – deyə o bildirib.
Cömertin sözlərinə görə, süni intellekt həkimləri əvəz etmək üçün deyil, diaqnostika prosesinə dəstək göstərmək üçün hazırlanır. Sistemin xüsusilə gözdən qaça biləcək əlamətlərin qiymətləndirilməsinə töhfə verməsi nəzərdə tutulur.
O əlavə edib ki, layihə xəstəliklərin daha erkən aşkarlanmasına və həkimlərin iş yükünün azaldılmasına kömək etməklə həm klinik, həm də sosial baxımdan əhəmiyyətli nəticələr verə bilər.
Beləliklə, yeni sistem ağciyər xərçənginin diaqnostikasında həkimlərə əlavə qiymətləndirmə imkanı yaradaraq bir növ “ikinci göz” rolunu oynamağı hədəfləyir.
