Yağlı qaraciyər və piylənmə müasir dövrdə geniş yayılan və bir-birini gücləndirə bilən iki mühüm sağlamlıq problemidir. Xüsusilə artıq çəki, insulin müqaviməti, yüksək kalorili qidalanma və hərəkətsiz həyat tərzi hər iki vəziyyətin yaranması və ağırlaşmasında rol oynayır.
Aztibb.az xəbər verir ki, yağlı qaraciyər yalnız piylənmənin nəticəsi deyil, eyni zamanda maddələr mübadiləsinə təsir göstərərək çəkiyə nəzarəti çətinləşdirə bilər. Bu səbəbdən hər iki problemin birlikdə qiymətləndirilməsi və müalicə olunması vacibdir.
Yağlı qaraciyər və piylənmənin birlikdə görülməsinin əsas səbəbləri insulin müqaviməti, həddindən artıq şəkər və rafinə olunmuş karbohidrat qəbulu, yağ toxumasından qana çoxlu miqdarda sərbəst yağ turşularının keçməsi, xroniki iltihab, bağırsaq mikrobiotasında dəyişikliklər və fiziki aktivliyin azlığıdır.
Bu iki vəziyyət arasında qarşılıqlı əlaqə mövcuddur. Piylənmə qaraciyərdə yağ toplanmasını artırır. Digər tərəfdən qaraciyər yağlanması insulin müqavimətini və enerji mübadiləsindəki pozuntuları dərinləşdirərək çəki itirməyi çətinləşdirə bilər. Beləliklə, hər iki vəziyyət bir-birini qidalandıran dövrə yaradır.
Yağlı qaraciyər xüsusilə ilkin mərhələlərdə heç bir əlamət verməyə bilər. Bəzi hallarda yorğunluq, halsızlıq, sağ qabırğaaltı nahiyədə narahatlıq, qarında şişkinlik və iştah dəyişiklikləri müşahidə olunur. Xəstəlik ağırlaşdıqda sarılıq və asan göyərmə kimi daha ciddi əlamətlər meydana çıxa bilər.
Diaqnoz üçün qaraciyər fermentlərinin, qan şəkəri, xolesterin və triqliserid səviyyələrinin yoxlanılması, qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi və zərurət olduqda maqnit-rezonans görüntüləmə və fibrozun qiymətləndirilməsi aparıla bilər. Qaraciyər biopsiyası isə seçilmiş hallarda tətbiq olunur.
Çəkinin tədricən və sağlam şəkildə azaldılması qaraciyər yağlanmasının geriləməsinə kömək edə bilər. Bunun üçün balanslaşdırılmış qidalanma, şəkər və rafinə olunmuş karbohidratların məhdudlaşdırılması, müntəzəm fiziki aktivlik, kifayət qədər yuxu və stressin idarə olunması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Alkoqol qəbulunun məhdudlaşdırılması da qaraciyər sağlamlığının qorunmasına kömək edir.
Müalicə fərdi şəkildə planlaşdırılmalıdır. Həkim nəzarəti ilə qaraciyər və metabolik göstəricilər qiymətləndirilməli, qidalanma və fiziki aktivlik proqramı hazırlanmalı, yanaşı şəkərli diabet, yüksək təzyiq və lipid pozğunluqları olduqda onlar da nəzarətə götürülməlidir.
Mütəxəssislərin nəzarəti altında aparılan davamlı həyat tərzi dəyişiklikləri həm piylənmənin, həm də qaraciyər yağlanmasının idarə olunmasına və xəstəliyin irəliləməsinin qarşısının alınmasına kömək edə bilər.
