Yeni araşdırma: İnsanlar ilk xatirələrinin yaşını çox vaxt səhv xatırlayırlar
08.07.2026 09:33

 

Yeni elmi araşdırma göstərib ki, insanların əksəriyyəti ilk xatirələrinin hansı yaşa aid olduğunu düzgün müəyyənləşdirə bilmir və bunun səbəbi gözləniləndən fərqlidir.

 

Aztibb.az "Memory" jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə əsasən yazır ki, insanlar adətən təxminən 2,5 yaşında baş vermiş hadisələri xatırlaya bilirlər. Bu isə əvvəlki elmi təsəvvürlərdən təxminən bir il daha erkən dövrə təsadüf edir.

 

Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, ilk xatirə adətən tək bir hadisədən ibarət olmur. Əksinə, müəyyən şəraitdə yadda canlandırıla bilən erkən uşaqlıq dövrünə aid bir neçə epizoddan ibarət olur.

 

Alimlər müəyyən ediblər ki, bir çox insan ilk xatirələrinin daha gec yaşlarda formalaşdığını düşünür. Lakin onlardan uşaqlıq dövrünə aid təkcə bir deyil, bir neçə hadisəni xatırlamaları istənildikdə, daha erkən yaşlara aid xatirələri də yada sala bildikləri məlum olub.

 

Tədqiqat müəllifləri bunu beynin məlumatı saxlaması və sonradan geri çağırması mexanizmi ilə izah edirlər. Onların fikrincə, insanlar həyatlarının ilk illərinə aid düşündüklərindən daha çox hadisəni yaddaşlarında saxlayırlar.

 

Araşdırma uşaq və böyüklərdə yaddaşın inkişafına həsr olunmuş 20 ildən artıq davam edən elmi müşahidələrin nəticəsidir. Tədqiqat zamanı məlum olub ki, iştirakçıların ilk xatirələri onların düşündüklərindən daha erkən dövrə aid olur və bəzi hallarda bu məlumat valideynlərin xatirələri ilə də təsdiqlənib.

 

Mütəxəssislər bildirirlər ki, erkən uşaqlıq dövründə təhlükəsiz və qayğıkeş mühitin yaradılması beynin və yaddaşın sağlam inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Uşaqlarla ünsiyyət, oyun və müsbət emosional təcrübələr yaddaşın formalaşmasına müsbət təsir göstərir. Həmçinin sağlam qidalanma, kifayət qədər yuxu və aktiv həyat tərzi beyin funksiyalarının uzunmüddətli qorunmasına kömək edir.

ÇOX OXUNANLAR
 Azərbaycanda transplantasiyanın tarixi   
Azərbaycan-Britaniya Peşəkarlar Assosiasiyası və Böyük Britaniya Rəqəmsal Səhiyyə Şurası Londonda tarixi elmi konfransa imza atıb
ATU tələbələri və Hərbi Tibb fakültəsinin rezidentləri üçün “Hərbi psixiatriya” adlı dərs vəsaiti hazırlanıb
 ATU-da “Uşaqlarda genetik və irsi metabolik xəstəliklər” fənnini tədris edən nevroloq İspaniyada magistraturanı uğurla başa vurub   
Rüfət Hacıəlibəyov səhiyyə nazirinin müavini təyin edilib - SƏRƏNCAM
İnfeksion və parazitar xəstəliklər çox vaxt qeyri-spesifik əlamətlərlə başlayır - İnfeksionist Elvira Əliyeva
Böyük Britaniyada yaradılmış ilk Azərbaycan təşkilatı olan AABP
“Elektron resept” tətbiqinin istifadə dairəsinin genişləndirilməsi məqsədilə maarifləndirici seminar təşkil olunub
 XMTU nümayəndə heyəti ATU-nun klinikalarında olub   
Quba rayonunun Qonaqkənd kəndində səyyar tibbi müayinələr təşkil edilib
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında yeni oftalmoloji dərs vəsaitinin təqdimatı keçirilib
 Ağdaşın Eymur və Şordəhnə kəndlərində səyyar tibbi müayinələr aparılıb   
Sağlamlıq vərdişləri ailədə bir “mədəni irs” kimi formalaşmalıdır - MÜSAHİBƏ
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uşaq cərrahı AZTV-nin
Təranə Bayramova Böyük Britaniyada yüksək riskli hamiləliklərin idarə olunması üzrə qabaqcıl təcrübə ilə tanış olub