Uşaqlarda təkrarlanan yüksək hərarət əksər hallarda infeksiya ilə əlaqələndirilsə də, mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi hallarda bunun səbəbi PFAPA sindromu ola bilər. Bu sindrom immun sisteminin pozulması nəticəsində yaranır və tez-tez boğaz infeksiyası ilə qarışdırıldığı üçün düzgün diaqnozun qoyulması böyük əhəmiyyət daşıyır.
Aztibb.az "Posta" nəşrinə istionadən yazır ki, yüksək hərarət uşaqlarda valideynlərin ən çox həkimə müraciət etməsinə səbəb olan şikayətlərdən biridir. Xüsusilə müəyyən fasilələrlə təkrarlanan qızdırma zamanı ilk növbədə infeksiya ehtimalı nəzərə alınır. Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, yüksək hərarətin boğaz ağrısı, ağız daxilində aftalar və boyun limfa düyünlərinin böyüməsi ilə birlikdə təkrarlanması PFAPA sindromunun əlaməti ola bilər.
PFAPA sindromu nədir?
PFAPA uşaqlıq dövründə rast gəlinən ən geniş yayılmış periodik qızdırma sindromlarından biridir. Xəstəlik zamanı immun sistemi hər hansı infeksiya olmadan iltihabi reaksiyanı aktivləşdirir. Nəticədə uşaq yüksək hərarət keçirir, lakin tutmalar arasında tam sağlam görünür.
Sindromun əsas əlamətləri bunlardır:
Müntəzəm aralıqlarla təkrarlanan yüksək hərarət;
Boğaz ağrısı və ya boğaz iltihabı;
Ağız boşluğunda aftaların əmələ gəlməsi;
Boyun nahiyəsində limfa düyünlərinin böyüməsi.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu əlamətlərin hər biri ayrıca PFAPA diaqnozu qoymaq üçün kifayət deyil və onların birlikdə qiymətləndirilməsi vacibdir.
Niyə infeksiya ilə qarışdırılır?
PFAPA sindromunun əlamətləri uşaqlarda tez-tez rast gəlinən yuxarı tənəffüs yolu infeksiyalarına çox bənzəyir. Yüksək hərarət, boğaz ağrısı və limfa düyünlərinin böyüməsi səbəbindən ilkin mərhələdə infeksiya diaqnozu qoyulması təbiidir.
Lakin şikayətlərin eyni qaydada, müəyyən dövrlərlə təkrarlanması və uşağın tutmalar arasında tam sağlam olması infeksiyadan başqa səbəblərin də araşdırılmasını tələb edir. Bu səbəbdən bəzi uşaqlar təkrar-təkrar antibiotik qəbul etsələr də, hərarət tutmaları davam edir.
Diaqnoz necə qoyulur?
PFAPA sindromunu təsdiqləyən xüsusi laborator analiz mövcud deyil. Diaqnoz uşağın xəstəlik tarixçəsi, qızdırma tutmalarının tezliyi və davametmə müddəti, müşayiət edən əlamətlər, fiziki müayinə və oxşar əlamətlər yaradan digər xəstəliklərin istisna edilməsi əsasında qoyulur.
Həkimlər yalnız hərarətin yüksəkliyini deyil, tutmaların neçə gün davam etdiyini, hansı fasilələrlə təkrarlandığını və hər dəfə eyni əlamətlərin olub-olmadığını da qiymətləndirirlər. Valideynlərin bu məlumatları qeyd etməsi diaqnostika prosesinə mühüm kömək edir.
Müalicə fərdi qaydada seçilir
PFAPA sindromunun müalicəsi bütün uşaqlarda eyni olmur. Tutmaların tezliyi, əlamətlərin ağırlığı, uşağın gündəlik həyatına təsiri və ümumi sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınaraq fərdi müalicə planı hazırlanır.
Bəzi uşaqlarda tutma zamanı tətbiq olunan dərman müalicəsi əlamətlərin qısa müddətdə aradan qalxmasına kömək edir. Tutmaların daha tez-tez baş verdiyi və həyat keyfiyyətinin ciddi pozulduğu hallarda isə həkim digər müalicə üsullarını da nəzərdən keçirə bilər.
Lazımsız antibiotik istifadəsi
PFAPA sindromunun infeksiya ilə qarışdırılması bir çox uşağın səbəbsiz yerə dəfələrlə antibiotik qəbul etməsinə gətirib çıxarır. Halbuki sindrom bakterial infeksiya nəticəsində yaranmadığı üçün antibiotiklər xəstəliyin əsas səbəbini aradan qaldırmır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, eyni əlamətlər müəyyən aralıqlarla təkrarlanırsa, yalnız infeksiyanı müalicə etməyə çalışmaq deyil, əsas səbəbi müəyyənləşdirmək daha vacibdir. Bu yanaşma həm lazımsız antibiotik istifadəsinin qarşısını alır, həm də uşağın düzgün izlənilməsini təmin edir.
Tam sağlam görünə bilər
PFAPA sindromunun ən xarakterik xüsusiyyətlərindən biri odur ki, qızdırma tutmaları bitdikdən sonra uşaq tam sağlam görünür. Hərarət düşür, iştah bərpa olunur, gündəlik fəaliyyətinə qayıdır və normal inkişafını davam etdirir. Bu isə valideynlərdə xəstəliyin tam keçdiyi barədə yanlış təsəvvür yarada bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, əlamətlərin müvəqqəti yox olması xəstəliyin sağalması demək deyil. Buna görə də müntəzəm təkrarlanan qızdırma epizodları diqqətlə izlənilməlidir.
Düzgün diaqnoz müalicə taktikasını dəyişir
Erkən və düzgün diaqnoz valideynlərin narahatlığını azaltmaqla yanaşı, lazımsız müayinələrin və müalicələrin də qarşısını ala bilər. Müntəzəm aralıqlarla təkrarlanan yüksək hərarət, hər dəfə oxşar əlamətlərin müşahidə olunması və uşağın tutmalar arasında tam sağlam görünməsi PFAPA sindromunun vacib göstəriciləridir.
Həkimlər xatırladırlar ki, uşaqlarda tez-tez təkrarlanan hərarətin səbəbi hər zaman infeksiya olmur. Buna görə də belə hallarda yalnız hərarəti salmağa çalışmaq deyil, problemin əsas səbəbini araşdırmaq düzgün diaqnozun qoyulması və effektiv müalicənin seçilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
