Science Daily: Mineral nanohissəciklər həyatın yaranmasında rol oynamış ola bilər
Şençjen Universitetinin alimləri Yer üzündə həyatın mənşəyi ilə bağlı radikal yeni bir hipotez irəli sürüblər. Bu nəzəriyyənin mərkəzində təbii mineral nanoziminlər (MN-enzimlər) dayanır.
Aztibb.az "Science Daily"ə istinadən yazır ki, professor Yundun Czin tərəfindən aparılan tədqiqat inert kimyəvi maddələrin ilk canlı sistemlərə necə çevrildiyini izah edən mexanizmi təsvir edir.
Tədqiqata əsasən, təbii mineral nanoziminlər və onların kiçik üzvi molekullardan ibarət hibrid formaları həyatın yaranması və təkamülündə əsas rol oynayıb.
Təklif olunan modelə görə, ibtidai Yer şəraitində mineral nanohissəciklər “qeyri-üzvi fotosintez” vasitəsilə qazları tədricən mürəkkəb molekullara çevirə bilib. Bu proses təbii enerji mənbələrinin — işıq, istilik və elektrik boşalmalarının təsiri ilə baş verib. Müəllifin fikrincə, bu nanoziminlər yalnız katalizator kimi deyil, həm də ultrabənövşəyi şüalanmadan qoruyucu və enerji axınlarını idarə edən sistem kimi çıxış edib.
Tədqiqatda Yer kürəsi “hamısı bir yerdə” olan nəhəng təbii laboratoriya kimi təsvir olunur. Nanoziminlərin formalaşması üçün ideal şərait aktiv vulkan zonalarında və geotermal mənbələrdə yarana bilərdi, burada təzyiq və temperatur fərqləri mövcud idi. Hipotezə görə, milyardlarla il ərzində bu hissəciklər təkamül edərək daha da təkmilləşib və sonda canlı orqanizmlərin tərkibinə daxil olub.
Xüsusi diqqət “qızıl dünya” (Au world) konsepsiyasına ayrılıb. Professor Czin hesab edir ki, tiol və amin təbəqəsi ilə qorunan qızıl nanohissəciklər həyatın yaranmasında ən effektiv vasitələrdən biri ola bilərdi. Bu hissəciklər bu gün süni hesab olunsa da, hipotez onların qədim Yer geologiyasında mövcud ola biləcəyini iddia edir.
İlk həyat molekullarının sabitləşməsi və təbii seçimi üçün dörd əsas amilin vacib olduğu bildirilir: nəmlənmə–quruma dövrləri, özünü təşkil etmə qabiliyyəti, katalitik aktivlik və cüt simbioz. Yeni konsepsiyanın “RNT dünyası”, “lipid dünyası” və digər abiogenez modelləri arasındakı ziddiyyətləri aradan qaldıra biləcəyi gözlənilir.
Alimlərə görə, ilk hüceyrələrin təkamülündə dondurma-ərimə dövrləri mühüm rol oynaya bilər. Temperaturun təkrarlanan dəyişməsi protohüceyrəciyin birləşməsinə və daxili quruluşun mürəkkəbləşməsinə səbəb ola bilər.
