1928-ci ildə Perunun Parakas yarımadasında aparılan qazıntılar zamanı perulu arxeoloq Julio Tello qədim Parakas mədəniyyətinə aid yüzlərlə mumiyalanmış insan qalığı aşkar edib. Ən böyük maraq doğuran tapıntılar isə qeyri-adi dərəcədə uzadılmış kəllələr olub.

Aztibb.az "Arqumenti i faktı" nəşrinə istinadən yazır ki, eramızdan əvvəl təxminən 800–100-cü illərdə yaşamış Parakas xalqına aid 300-dən çox kəllə sümüyü tapılıb. Onların forması adi insan kəlləsindən xeyli fərqləndiyi üçün uzun illər ərzində bu qalıqlar ətrafında müxtəlif fərziyyələr, hətta yadplanetlilərlə bağlı iddialar ortaya atılıb.

Lakin müasir bioarxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, bu dəyişikliklər süni kəllə deformasiyasının nəticəsidir. Parakas cəmiyyətində yeni doğulmuş uşaqların başı xüsusi taxta lövhələr və sıx parçalar vasitəsilə formalaşdırılırdı. Körpələrin kəllə sümükləri hələ tam bərkimədiyi üçün başın böyümə istiqamətini dəyişdirmək mümkün olurdu.

Alimlərin fikrincə, bu praktika tibbi deyil, sosial və dini məqsəd daşıyırdı. Uzadılmış baş forması hakim təbəqəyə mənsubiyyətin, yüksək sosial statusun və xüsusi dini inancın göstəricisi hesab edilirdi.

2014-cü ildə bəzi ilkin DNT analizlərinin nəticələri bu insanların məlum insan qruplarından fərqli ola biləcəyi barədə sensasiyalı iddialar doğursa da, sonrakı elmi araşdırmalar bu fikirləri təsdiqləməyib. Müasir paleogenomik tədqiqatlar Parakas əhalisinin yerli Amerika mənşəli olduğunu göstərib. Mütəxəssislər əvvəlki qeyri-adi nəticələrin nümunələrin çirklənməsi və metodoloji məhdudiyyətlərlə bağlı ola biləcəyini bildirirlər.

Tibbi və antropoloji əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Parakas kəllələri insan skeletinin erkən yaşlarda xarici təsirlərə necə uyğunlaşa bildiyini nümayiş etdirir. Bu tapıntılar qədim cəmiyyətlərdə bədən modifikasiyası ənənələrinin, sosial stratifikasiyanın və insan populyasiyalarının genetik tarixinin öyrənilməsi üçün mühüm mənbə hesab olunur.

Bu gün Parakas kəllələri yadplanetli mənşənin deyil, qədim insanların mədəni yaradıcılığının, sosial təşkilatlanmasının və bioloji uyğunlaşma imkanlarının diqqətəlayiq nümunəsi kimi qiymətləndirilir.