Alimlər uşaqların tərəvəzi sevməsinə kömək edən üsul aşkar ediblər
20.05.2026 08:11

Uşaqları sağlam qidalanmağa təşviq etmək bir çox valideyn üçün çətin məsələdir. Yeni aparılmış kiçikmiqyaslı bir araşdırma göstərir ki, uşağın dad seçimlərinə təsir etmək üçün ən mühüm dövrlərdən biri hamiləlik dövrü ola bilər.

 

Aztibb.az  "Sciencealert" nəşrinə istinadən yazır ki, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, ana bətnində olarkən analarının qidalanması vasitəsilə müəyyən tərəvəzlərlə tanış olan uşaqlar üç yaşına çatdıqda həmin qidaların qoxusuna qarşı daha az neqativ reaksiya verirlər.

 

Bu nəticələr yalnız dölün hamiləlik zamanı nə qədər məlumat qəbul edə bildiyini daha dərindən anlamağa kömək etmir, eyni zamanda uşaqlarda tərəvəzlərə qarşı mənfi münasibətin onlar hələ bu qidaların fərqində olmadan formalaşmasının qarşısını almaq potensialına malikdir.

 

Araşdırma Böyük Britaniyanın Durham və Aston universitetlərinin alimləri tərəfindən aparılıb və göstərib ki, hamiləlik dövründə formalaşan dad üstünlükləri və ya xoşagəlməz münasibətlər körpəlik dövrünə qədər davam edə bilər.

 

Durham Universitetinin psixoloqu Nadja Reissland bildirib: “Zaman keçdikcə müşahidə etdik ki, uşaqlar ana bətnində olarkən məruz qaldıqları tərəvəzlərə qarşı daha müsbət münasibət göstərməyə davam edirlər.”

 

Onun sözlərinə görə, hamiləliyin son mərhələlərində müəyyən dadlarla qarşılaşmaq uşaqlarda uzunmüddətli dad və qoxu yaddaşı yarada və bu, doğuşdan illər sonra belə onların qida seçimlərinə təsir göstərə bilər.

 

Araşdırmada iştirak edən uşaqlar əvvəllər analarının qidalanması vasitəsilə kök və kələm dadı ilə tanış olmuşdular. Hamiləliyin 32-ci və 36-cı həftələrində analar tərkibində yüksək konsentrasiyalı kök və ya kələm tozu olan kapsullar qəbul etdikdən sonra alimlər ultrasəs vasitəsilə dölün üz mimikalarını qeydə alıblar.

 

Hamiləliyin üçüncü trimestrində, təxminən 28-ci həftədən sonra insan dölü anadan plasenta vasitəsilə keçən və onu əhatə edən amniotik mayedəki dad və qoxuları hiss edə biləcək qədər inkişaf etmiş olur.

 

Bu dəfə alimlər həmin reaksiyaların və formalaşan vərdişlərin uşaqlıq dövründə də davam edib-etmədiyini araşdırmaq istəyiblər. Üç yaşına çatdıqda 12 uşağa pambıq çubuqlar vasitəsilə həm kələm, həm də kök qoxuları təqdim olunub və onların reaksiyaları “ağlayan üz” (neqativ reaksiya) və ya “məmnun üz” (müsbət reaksiya) kimi qeydə alınıb.

 

Ümumilikdə, üç yaşlı uşaqlar ana bətnində tanış olduqları tərəvəzə qarşı digər tərəvəzlə müqayisədə daha az neqativ reaksiya göstəriblər. Acı dada malik olan kələm ümumilikdə daha çox mənfi reaksiya doğursa da, erkən tanışlığın bu reaksiyaları azaltdığı müşahidə edilib.

 

Tədqiqatın bəzi məhdudiyyətləri də var. Bunlara iştirakçı sayının az olması və araşdırmanın yalnız bir əhali qrupu üzərində aparılması daxildir. Kiçik iştirakçılar faktiki olaraq heç nə yeməyiblər və onlardan hansı qidanı seçəcəkləri soruşulmayıb. Həmçinin doğuşdan üç yaşa qədər olan dövrdə sonrakı qida təsirlərinin nəticələrə təsirini istisna etmək üçün xüsusi müşahidə aparılmayıb.

 

Bununla belə, əldə olunan nəticələr kifayət qədər əhəmiyyətli hesab olunur və alimlər gələcək tədqiqatlarda bu istiqamətin daha geniş araşdırılmasının vacib olduğunu bildirirlər.

ÇOX OXUNANLAR
 Azərbaycanda transplantasiyanın tarixi   
Azərbaycan-Britaniya Peşəkarlar Assosiasiyası və Böyük Britaniya Rəqəmsal Səhiyyə Şurası Londonda tarixi elmi konfransa imza atıb
ATU tələbələri və Hərbi Tibb fakültəsinin rezidentləri üçün “Hərbi psixiatriya” adlı dərs vəsaiti hazırlanıb
Professor Məhəmməd Kərimov Fransada EVF 2026 beynəlxalq konqresində iştirak edib
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi Salyanda İİV-ə görə müayinələr aparıb
İnfeksion və parazitar xəstəliklər çox vaxt qeyri-spesifik əlamətlərlə başlayır - İnfeksionist Elvira Əliyeva
Böyük Britaniyada yaradılmış ilk Azərbaycan təşkilatı olan AABP
Samux Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında BLS təlimi keçirilib
Səmimiyyəti və peşəkarlığı ilə seçilən həkim  Minirə Baxşəliyeva - “Həkimlərimizi tanıyaq!” rubrikası 
Quba rayonunun Qonaqkənd kəndində səyyar tibbi müayinələr təşkil edilib
 XMTU nümayəndə heyəti ATU-nun klinikalarında olub   
Laçın RMX-da maarifləndirici təlim: “Allergik xəstəliklərin profilaktikası, erkən diaqnostikası, müalicəsi və risk faktorları” 
“Elektron resept” tətbiqinin istifadə dairəsinin genişləndirilməsi məqsədilə maarifləndirici seminar təşkil olunub
 ATU-da “Uşaqlarda genetik və irsi metabolik xəstəliklər” fənnini tədris edən nevroloq İspaniyada magistraturanı uğurla başa vurub   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında yeni oftalmoloji dərs vəsaitinin təqdimatı keçirilib