Yer təhlükə altındadır - Qlobal istiləşmə ekosistemləri təhdid edir
28.03.2025 09:37

Klimatoloqlar və geoloqlar planetimizin vəziyyətindən ciddi narahat olduqlarını bildirirlər. Onlar fəlakətli nəticələrə, yəni növlərin kütləvi məhvinə səbəb ola biləcək genişmiqyaslı dəyişikliklərin əlamətlərini diqqətlə izləyirlər. Bu ssenari 252 milyon il əvvəl baş vermiş Perm dövründə yox olma hadisəsini xatırladır.

 

Aztibb.az "Mediapotok" nəşrinə istinadən bildirir ki, narahatlığa səbəb olan əsas amil qlobal istiləşmədir.

 

Daha tez-tez və pisləşən meşə yanğınları və isti dalğaları bütün ekosistemləri məhv edir, bir çox canlıların həyatını təhlükə altına alır. Buzlaqların əriməsi və sonradan dəniz səviyyəsinin qalxması sahil daşqınlarına səbəb olur, təbii yaşayış yerlərini məhv edir və sahil eroziyasını artırır. Bundan əlavə, bakteriya və yosunların su hövzələrində yayılması onların Perm sönməsi zamanı Sidney hövzəsində baş verdiyi kimi, həyat üçün yararsız zəhərli mühitlərə çevrilməsinə səbəb ola bilər.

 

Göl ekosistemlərinin vəziyyəti xüsusi narahatlıq doğurur. Tədqiqatlar göstərir ki, əsrin sonuna qədər daha da istiləşmə, xüsusən də 2°C-dən çox olarsa, göllərin geri dönməz dərəcədə deqradasiyasına səbəb ola bilər. Qlobal istiləşmə sənayedən əvvəlki səviyyədən 2,4°C-yə çatarsa, ilk olaraq biomüxtəlifliklə zəngin tropik göllər zərər çəkəcək. Bu, əsasən göllərin dayaz təbəqələrində yaşayan növlərə təsir edəcək, baxmayaraq ki, bəzi orqanizmlər daha uyğun temperatur şəraiti axtarışında miqrasiya edə bilər. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri xəbərdarlıq edirlər ki, 2100-cü ilə qədər su hövzələrində karbon yığılması təhlükəsiz həddi aşaraq onlarda olan bütün canlıların ölümünə səbəb ola bilər.

 

İqlim üzrə alim Kunio Kaiho-nun fikrincə, temperatur 9°C artarsa, növbəti kütləvi qırılma 2500-cü ildə baş verə bilər. Bununla belə, digər alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, istixana qazı emissiyalarının hazırkı templəri davam edərsə, planet bu əsrin sonuna qədər 4,4°C istiləşə bilər. Hətta temperaturun 4,5°C artması heyvan və bitki növlərinin təxminən 50%-nin yox olmasına səbəb ola bilər.

 

Bu vəziyyətdə istixana qazlarının emissiyalarının azaldılması və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçid üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Ən həssas ekosistemləri və növləri yaxınlaşan fəlakətdən qorumaq üçün dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşma strategiyalarının hazırlanması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
Uşaq cərrahı Günel Əmiraslanova Şəki Bonum Medicalda pasiyentləri qəbul edəcək
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında diz oynağında yaranmış septik artrit səbəbilə cərrahi əməliyyat icra olunub
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır