Yer təhlükə altındadır - Qlobal istiləşmə ekosistemləri təhdid edir
28.03.2025 09:37

Klimatoloqlar və geoloqlar planetimizin vəziyyətindən ciddi narahat olduqlarını bildirirlər. Onlar fəlakətli nəticələrə, yəni növlərin kütləvi məhvinə səbəb ola biləcək genişmiqyaslı dəyişikliklərin əlamətlərini diqqətlə izləyirlər. Bu ssenari 252 milyon il əvvəl baş vermiş Perm dövründə yox olma hadisəsini xatırladır.

 

Aztibb.az "Mediapotok" nəşrinə istinadən bildirir ki, narahatlığa səbəb olan əsas amil qlobal istiləşmədir.

 

Daha tez-tez və pisləşən meşə yanğınları və isti dalğaları bütün ekosistemləri məhv edir, bir çox canlıların həyatını təhlükə altına alır. Buzlaqların əriməsi və sonradan dəniz səviyyəsinin qalxması sahil daşqınlarına səbəb olur, təbii yaşayış yerlərini məhv edir və sahil eroziyasını artırır. Bundan əlavə, bakteriya və yosunların su hövzələrində yayılması onların Perm sönməsi zamanı Sidney hövzəsində baş verdiyi kimi, həyat üçün yararsız zəhərli mühitlərə çevrilməsinə səbəb ola bilər.

 

Göl ekosistemlərinin vəziyyəti xüsusi narahatlıq doğurur. Tədqiqatlar göstərir ki, əsrin sonuna qədər daha da istiləşmə, xüsusən də 2°C-dən çox olarsa, göllərin geri dönməz dərəcədə deqradasiyasına səbəb ola bilər. Qlobal istiləşmə sənayedən əvvəlki səviyyədən 2,4°C-yə çatarsa, ilk olaraq biomüxtəlifliklə zəngin tropik göllər zərər çəkəcək. Bu, əsasən göllərin dayaz təbəqələrində yaşayan növlərə təsir edəcək, baxmayaraq ki, bəzi orqanizmlər daha uyğun temperatur şəraiti axtarışında miqrasiya edə bilər. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri xəbərdarlıq edirlər ki, 2100-cü ilə qədər su hövzələrində karbon yığılması təhlükəsiz həddi aşaraq onlarda olan bütün canlıların ölümünə səbəb ola bilər.

 

İqlim üzrə alim Kunio Kaiho-nun fikrincə, temperatur 9°C artarsa, növbəti kütləvi qırılma 2500-cü ildə baş verə bilər. Bununla belə, digər alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, istixana qazı emissiyalarının hazırkı templəri davam edərsə, planet bu əsrin sonuna qədər 4,4°C istiləşə bilər. Hətta temperaturun 4,5°C artması heyvan və bitki növlərinin təxminən 50%-nin yox olmasına səbəb ola bilər.

 

Bu vəziyyətdə istixana qazlarının emissiyalarının azaldılması və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçid üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Ən həssas ekosistemləri və növləri yaxınlaşan fəlakətdən qorumaq üçün dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşma strategiyalarının hazırlanması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Kəllə sümüyü iliyi xroniki ağrıların səbəbi ola bilər - TƏDQİQAT
Eyni gündə 4 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib
Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında TAVİ əməliyyatları ötən ildən etibarən uğurla icra olunur
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda tibbi xidmətin keyfiyyətinin artırılması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir
Anestezioloq-reanimatoloq Emil Muradov -
Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən Laçında səyyar stomatoloji aksiya təşkil olunub
Yeni Klinikada işemik insult və TİA üzrə iki günlük CME proqramı keçirilib
Qidalanma mədəniyyəti - gələcək nəsillərin sağlamlığını sığortalayan ən dəyərli ictimai səhiyyə investisiyası
Tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılmasına QHT sədrindən münasibət
TƏBİB tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqları artırılır
Şirvanda daha bir mürəkkəb travmatoloji əməliyyat uğurla icra olunub
ATU tələbələri Ege Universitetində bir aylıq Yay Məktəbi proqramında iştirak ediblər
Professor Gülnaz Dadaşova Almaniyada beynəlxalq konqresdə çıxış edib
Laçında “Hiperqlikemik və hipoqlikemik komalar zamanı yardım” mövzusunda təlim keçirilib
TƏBİB beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində görüşləri davam etdirir