Yer təhlükə altındadır - Qlobal istiləşmə ekosistemləri təhdid edir
28.03.2025 09:37

Klimatoloqlar və geoloqlar planetimizin vəziyyətindən ciddi narahat olduqlarını bildirirlər. Onlar fəlakətli nəticələrə, yəni növlərin kütləvi məhvinə səbəb ola biləcək genişmiqyaslı dəyişikliklərin əlamətlərini diqqətlə izləyirlər. Bu ssenari 252 milyon il əvvəl baş vermiş Perm dövründə yox olma hadisəsini xatırladır.

 

Aztibb.az "Mediapotok" nəşrinə istinadən bildirir ki, narahatlığa səbəb olan əsas amil qlobal istiləşmədir.

 

Daha tez-tez və pisləşən meşə yanğınları və isti dalğaları bütün ekosistemləri məhv edir, bir çox canlıların həyatını təhlükə altına alır. Buzlaqların əriməsi və sonradan dəniz səviyyəsinin qalxması sahil daşqınlarına səbəb olur, təbii yaşayış yerlərini məhv edir və sahil eroziyasını artırır. Bundan əlavə, bakteriya və yosunların su hövzələrində yayılması onların Perm sönməsi zamanı Sidney hövzəsində baş verdiyi kimi, həyat üçün yararsız zəhərli mühitlərə çevrilməsinə səbəb ola bilər.

 

Göl ekosistemlərinin vəziyyəti xüsusi narahatlıq doğurur. Tədqiqatlar göstərir ki, əsrin sonuna qədər daha da istiləşmə, xüsusən də 2°C-dən çox olarsa, göllərin geri dönməz dərəcədə deqradasiyasına səbəb ola bilər. Qlobal istiləşmə sənayedən əvvəlki səviyyədən 2,4°C-yə çatarsa, ilk olaraq biomüxtəlifliklə zəngin tropik göllər zərər çəkəcək. Bu, əsasən göllərin dayaz təbəqələrində yaşayan növlərə təsir edəcək, baxmayaraq ki, bəzi orqanizmlər daha uyğun temperatur şəraiti axtarışında miqrasiya edə bilər. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri xəbərdarlıq edirlər ki, 2100-cü ilə qədər su hövzələrində karbon yığılması təhlükəsiz həddi aşaraq onlarda olan bütün canlıların ölümünə səbəb ola bilər.

 

İqlim üzrə alim Kunio Kaiho-nun fikrincə, temperatur 9°C artarsa, növbəti kütləvi qırılma 2500-cü ildə baş verə bilər. Bununla belə, digər alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, istixana qazı emissiyalarının hazırkı templəri davam edərsə, planet bu əsrin sonuna qədər 4,4°C istiləşə bilər. Hətta temperaturun 4,5°C artması heyvan və bitki növlərinin təxminən 50%-nin yox olmasına səbəb ola bilər.

 

Bu vəziyyətdə istixana qazlarının emissiyalarının azaldılması və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçid üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Ən həssas ekosistemləri və növləri yaxınlaşan fəlakətdən qorumaq üçün dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşma strategiyalarının hazırlanması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Ali Səhiyyə Menecmenti Akademiyasının III sessiyasına qeydiyyat başlayıb
D vitamini çatışmazlığı sümüklərin sağlamlığına necə təsir edir?
Böyük ölçülü exinokokk kisti tam laparoskopik üsulla uğurla əməliyyat edilib - Diaqnoz Tibb Mərkəzində 
Naxçıvanın Babək rayonunda növbəti tibbi müayinə aksiyası keçirilib
Qubadlının Qəzyan kəndində 55-dən çox hərbiçiyə təmənnasız stomatoloji xidmət göstərilib
İşğaldan azadlığa, həqiqətin bərpasından qlobal media dialoquna uzanan tarixi proses  
Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutu ilə Qazaxıstanın tibb müəssisələri arasında əməkdaşlıq memorandumları imzalanıb
Göygöl Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında könüllü qanvermə aksiyası
Göygölün Zurnabad kəndində tibbi aksiya: 223 pasiyent ödənişsiz müayinə və konsultasiya olunub
Könüllü qanvermə praktikası müasir transfuzologiyada qan təhlükəsizliyinin təmin olunmasının ən effektiv modelidir - MÜSAHİBƏ
NDU-nun Tibb fakültəsinin tələbələri Akdeniz Universitetində klinik təcrübələrini uğurla davam etdirirlər
Erkən diaqnoz və düzgün müalicə pnevmoniyanın ağırlaşmalarının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır
Pirallahı Tibb Mərkəzində könüllü qanvermə aksiyası keçirilib
Burun tənəffüsünün pozulmasından əziyyət çəkən pasiyent üzərində müasir endoskopik cərrahi əməliyyat uğurla icra olunub
Yeni Klinikada ilk laporoskopik parsial nefrektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub