Yer təhlükə altındadır - Qlobal istiləşmə ekosistemləri təhdid edir
28.03.2025 09:37

Klimatoloqlar və geoloqlar planetimizin vəziyyətindən ciddi narahat olduqlarını bildirirlər. Onlar fəlakətli nəticələrə, yəni növlərin kütləvi məhvinə səbəb ola biləcək genişmiqyaslı dəyişikliklərin əlamətlərini diqqətlə izləyirlər. Bu ssenari 252 milyon il əvvəl baş vermiş Perm dövründə yox olma hadisəsini xatırladır.

 

Aztibb.az "Mediapotok" nəşrinə istinadən bildirir ki, narahatlığa səbəb olan əsas amil qlobal istiləşmədir.

 

Daha tez-tez və pisləşən meşə yanğınları və isti dalğaları bütün ekosistemləri məhv edir, bir çox canlıların həyatını təhlükə altına alır. Buzlaqların əriməsi və sonradan dəniz səviyyəsinin qalxması sahil daşqınlarına səbəb olur, təbii yaşayış yerlərini məhv edir və sahil eroziyasını artırır. Bundan əlavə, bakteriya və yosunların su hövzələrində yayılması onların Perm sönməsi zamanı Sidney hövzəsində baş verdiyi kimi, həyat üçün yararsız zəhərli mühitlərə çevrilməsinə səbəb ola bilər.

 

Göl ekosistemlərinin vəziyyəti xüsusi narahatlıq doğurur. Tədqiqatlar göstərir ki, əsrin sonuna qədər daha da istiləşmə, xüsusən də 2°C-dən çox olarsa, göllərin geri dönməz dərəcədə deqradasiyasına səbəb ola bilər. Qlobal istiləşmə sənayedən əvvəlki səviyyədən 2,4°C-yə çatarsa, ilk olaraq biomüxtəlifliklə zəngin tropik göllər zərər çəkəcək. Bu, əsasən göllərin dayaz təbəqələrində yaşayan növlərə təsir edəcək, baxmayaraq ki, bəzi orqanizmlər daha uyğun temperatur şəraiti axtarışında miqrasiya edə bilər. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri xəbərdarlıq edirlər ki, 2100-cü ilə qədər su hövzələrində karbon yığılması təhlükəsiz həddi aşaraq onlarda olan bütün canlıların ölümünə səbəb ola bilər.

 

İqlim üzrə alim Kunio Kaiho-nun fikrincə, temperatur 9°C artarsa, növbəti kütləvi qırılma 2500-cü ildə baş verə bilər. Bununla belə, digər alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, istixana qazı emissiyalarının hazırkı templəri davam edərsə, planet bu əsrin sonuna qədər 4,4°C istiləşə bilər. Hətta temperaturun 4,5°C artması heyvan və bitki növlərinin təxminən 50%-nin yox olmasına səbəb ola bilər.

 

Bu vəziyyətdə istixana qazlarının emissiyalarının azaldılması və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçid üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Ən həssas ekosistemləri və növləri yaxınlaşan fəlakətdən qorumaq üçün dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşma strategiyalarının hazırlanması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Cəbrayılda “Göz sağlamlığı gələcəyimizdir” adlı tibbi aksiya keçirilib
Laçın RMX-da akademik Zərifə Əliyevaya həsr olunmuş oftalmoloji müayinələr təşkil olunub
 ATU-nun əməkdaşı Ege Universitetində akademik fəaliyyət göstərib   
 Respublika Neyrocərrahiyyə Xəstəxanasında təlim: “Tibbi tullantıların idarə edilməsi”
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə sosial xidmət müəssisələrinin uşaqları üçün sosial-emosional öyrənmə proqramı həyata keçirilir  
Sahibkarlar HACCP barədə məlumatlandırılıblar  
Rezidenturaya qəbul olmaq üçün ərizə qəbulu başa çatır  
Yenidoğulmuş uşağı necə çimizdirmək lazımdır? - Pediatr Məhsəti Nəcəfova açıqladı
Qastrit və xora zamanı necə qidalanmalı?
İnsult xəstələrinə evdə necə qulluq edilməlidir?
Bakıda ürəyi dayanan xəstəni həkimlər xəstəxananın həyətində həyata qaytarıb
Akademik Zərifə Əliyevanın 103 illiyinə həsr olunmuş konfrans keçiriləcək
Üç ay ərzində şəhid ailəsi üzvlərinə 50 mindən çox tibbi xidmət göstərilib
AQTA ilə Azərbaycanda Amerika Ticarət Palatası arasında birgə əməkdaşlıq mexanizmləri yaradılacaq