Yer təhlükə altındadır - Qlobal istiləşmə ekosistemləri təhdid edir
28.03.2025 09:37

Klimatoloqlar və geoloqlar planetimizin vəziyyətindən ciddi narahat olduqlarını bildirirlər. Onlar fəlakətli nəticələrə, yəni növlərin kütləvi məhvinə səbəb ola biləcək genişmiqyaslı dəyişikliklərin əlamətlərini diqqətlə izləyirlər. Bu ssenari 252 milyon il əvvəl baş vermiş Perm dövründə yox olma hadisəsini xatırladır.

 

Aztibb.az "Mediapotok" nəşrinə istinadən bildirir ki, narahatlığa səbəb olan əsas amil qlobal istiləşmədir.

 

Daha tez-tez və pisləşən meşə yanğınları və isti dalğaları bütün ekosistemləri məhv edir, bir çox canlıların həyatını təhlükə altına alır. Buzlaqların əriməsi və sonradan dəniz səviyyəsinin qalxması sahil daşqınlarına səbəb olur, təbii yaşayış yerlərini məhv edir və sahil eroziyasını artırır. Bundan əlavə, bakteriya və yosunların su hövzələrində yayılması onların Perm sönməsi zamanı Sidney hövzəsində baş verdiyi kimi, həyat üçün yararsız zəhərli mühitlərə çevrilməsinə səbəb ola bilər.

 

Göl ekosistemlərinin vəziyyəti xüsusi narahatlıq doğurur. Tədqiqatlar göstərir ki, əsrin sonuna qədər daha da istiləşmə, xüsusən də 2°C-dən çox olarsa, göllərin geri dönməz dərəcədə deqradasiyasına səbəb ola bilər. Qlobal istiləşmə sənayedən əvvəlki səviyyədən 2,4°C-yə çatarsa, ilk olaraq biomüxtəlifliklə zəngin tropik göllər zərər çəkəcək. Bu, əsasən göllərin dayaz təbəqələrində yaşayan növlərə təsir edəcək, baxmayaraq ki, bəzi orqanizmlər daha uyğun temperatur şəraiti axtarışında miqrasiya edə bilər. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri xəbərdarlıq edirlər ki, 2100-cü ilə qədər su hövzələrində karbon yığılması təhlükəsiz həddi aşaraq onlarda olan bütün canlıların ölümünə səbəb ola bilər.

 

İqlim üzrə alim Kunio Kaiho-nun fikrincə, temperatur 9°C artarsa, növbəti kütləvi qırılma 2500-cü ildə baş verə bilər. Bununla belə, digər alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, istixana qazı emissiyalarının hazırkı templəri davam edərsə, planet bu əsrin sonuna qədər 4,4°C istiləşə bilər. Hətta temperaturun 4,5°C artması heyvan və bitki növlərinin təxminən 50%-nin yox olmasına səbəb ola bilər.

 

Bu vəziyyətdə istixana qazlarının emissiyalarının azaldılması və dayanıqlı enerji mənbələrinə keçid üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Ən həssas ekosistemləri və növləri yaxınlaşan fəlakətdən qorumaq üçün dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşma strategiyalarının hazırlanması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
The Lancet: Dünyada təxminən 1,2 milyard insan psixi pozuntulardan əziyyət çəkir
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
Uşaq cərrahı Günel Əmiraslanova Şəki Bonum Medicalda pasiyentləri qəbul edəcək
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
 Yardımlı rayonunda “Dərsimiz Sağlamlıq” adlı maarifləndirici görüş keçirilib   
Azərbaycan Dənizçilik Kollecində “Özünü QİÇS-dən qoru” adlı maarifləndirmə aksiyası təşkil edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib