Cell Reports: Eyni məşqlər cinsə görə qaraciyərində fərqli metabolik dəyişikliklər yaradır
05.10.2026 11:00

Missuri Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, dözümlülüyü artırmağa yönəlmiş fiziki məşqlər erkək və dişi siçovulların qaraciyərində maddələr mübadiləsini fərqli şəkildə dəyişir. Bununla belə, fiziki aktivlik hər iki cinsdən olan heyvanlarda qaraciyərin vəziyyətini yaxşılaşdırıb, orqanda yağ miqdarı azalıb, xolesterinin emalı normaya qayıdıb və fibrozun göstəriciləri aşağı düşüb.

Aztibb.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Cell Reports" jurnalında dərc olunub.

Eyni məşqlər qaraciyər hüceyrələrində fərqli dəyişikliklər yaradır

Tədqiqat göstərib ki, dözümlülük məşqləri qaraciyər hüceyrələrinin enerji istehsalı ilə əlaqəli fəaliyyətinə təsir edir. Alimlər hüceyrələrin mitoxondrilərində baş verən və enerji istehsalında mühüm rol oynayan Krebs dövranını araşdırıblar.

Məlum olub ki, erkək və dişi siçovullarda bu proses fərqli şəkildə dəyişir. Dişi fərdlərdə enerji mübadiləsində iştirak edən daha çox yeni zülal sintez olunub. Erkək fərdlərdə isə mövcud zülalların kimyəvi modifikasiyası daha çox müşahidə edilib.

Dişi fərdlərdə yeni zülallar sintez olunub, erkəklərdə isə mövcud zülallar dəyişib

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Skott Rektorun sözlərinə görə, müxtəlif cinslərə aid qaraciyər hüceyrələri uzunmüddətli dözümlülük məşqlərinə enerji istehsalına cavabdeh hüceyrə strukturlarını yenidən təşkil edən fərqli molekulyar mexanizmlər vasitəsilə uyğunlaşır.

Beləliklə, fərq uyğunlaşma üsullarından birinin digərindən daha üstün olmasında deyil. Dişi fərdlərdə dəyişikliklər əsasən yeni zülalların yaranması, erkəklərdə isə mövcud zülalların modifikasiyası ilə əlaqəli olub.

Skott Rektor bildirib ki, bunlar hüceyrələrdə enerji mübadiləsi prosesində baş verən kiçik dəyişikliklərdir və cinslərdən birində müşahidə olunan uyğunlaşma mexanizmini digərindən daha yaxşı hesab etmək olmaz.

Fiziki məşqlər hər iki cinsdə qaraciyərin vəziyyətini yaxşılaşdırıb

Hüceyrə səviyyəsində fərqlər müşahidə olunsa da, məşqlər hər iki cinsdən olan siçovulların qaraciyər göstəricilərinə müsbət təsir göstərib. Fiziki aktivlikdən sonra heyvanların qaraciyərində yağ miqdarı azalıb, xolesterinin emalı və orqanizmdən xaric edilməsi yaxşılaşıb.

Bundan əlavə, alimlər qaraciyərdə zədələnmə və ya xəstəlik nəticəsində çapıq toxumasının toplanması ilə xarakterizə olunan fibrozun göstəricilərinin azaldığını müəyyən ediblər.

Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, erkək siçovullar dişi fərdlərlə müqayisədə orqanizmdən daha çox xolesterin xaric ediblər.

Qaraciyərin məşqlərə niyə fərqli reaksiya verdiyi hələ məlum deyil

Tədqiqatçılar erkək və dişi fərdlərin qaraciyər hüceyrələrinin fiziki məşqlərə niyə fərqli mexanizmlərlə uyğunlaşdığını hələ müəyyən edə bilməyiblər.

Növbəti mərhələdə alimlər hüceyrələrin enerji mübadiləsində aşkar edilən dəyişikliklərin orqanizmin metabolizminə necə təsir etdiyini araşdırmağı planlaşdırırlar. Söhbət orqanizmin enerjini necə istehsal etməsi və istifadə etməsi proseslərindən gedir.

Skott Rektorun sözlərinə görə, nəticələr müntəzəm dözümlülük məşqlərinin metabolik mexanizmləri yaxşılaşdırdığını göstərir. Bununla belə, bu prosesdə baş verən digər dəyişikliklərin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.

Tədqiqat qaraciyərin piylənmə ilə əlaqəli xəstəliklərinin öyrənilməsinə kömək edə bilər

Müəlliflər hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər piylənməsi xəstəliyinin (MASLD) daha dərindən öyrənilməsinə töhfə verə bilər. Nəşrdə bu xəstəliyin qaraciyərin ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərindən biri olduğu qeyd edilir.

Alimlər hüceyrələrin fiziki məşqlərə reaksiyasındakı fərqlərin gələcəkdə metabolik pozuntuların daha dəqiq anlaşılmasına kömək edəcəyini düşünürlər.

Bununla belə, tədqiqatın siçovullar üzərində aparıldığını nəzərə almaq vacibdir. Buna görə də əldə edilən nəticələri birbaşa insanlara şamil etmək olmaz.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Qaraciyərin 5–6-cı seqmentlərini əhatə edən 15 sm diametrli iri kistanı laparoskopik üsulla aradan qaldırıb
 ATU-da orqan donorluğu və transplantasiyanın aktual məsələləri müzakirə olunub   
 AQTİ video-redaktor vəzifəsinə işçi axtarır   
Şirvan ŞMX-da üst çənə sinusunun kistasının xaric edilməsi əməliyyatı uğurla icra olunub
Probiotiklərin orqanizmə təsiri nədir və hansı hallarda istifadəsi tövsiyə oluna bilər?
 Eyni gündə 3 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib   
 Qobustan RMX-nın Ərəbşalbaş kənd həkim məntəqəsində səyyar tibbi müayinələr təşkil olunub   
Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin təşkilatçılığı ilə şəhid ailələri üçün sağlamlıq aksiyasına start verilib
Şəhid anasının dalağında aşkarlanan çoxsaylı kistalarla əlaqədar laparoskopik üsulla cərrahi əməliyyat icra olunub
Səhiyyə Nazirliyinin dəstəyi ilə Tərtər və Suqovuşanda kardioloji AKSİYA
                  Qızıl birləşmələrini metal qızıla çevirən bakteriya aşkar edilib                        
Yeni Klinikanın elmi tədqiqatı Dünya Neyroreabilitasiya Konqresində təqdim olunub
Ağciyər xərçənginin diaqnostikasında  yeni dönəm - Süni intellekt həkimlərin “ikinci gözü” olacaq 
Hamiləliyin ilk üç ayı dölün əsas orqanlarının formalaşdığı çox vacib dövrdür - MÜSAHİBƏ
Tibb elmləri doktoru Rəşad Şolan Türk Dünyası Transplantasiya Cəmiyyətinin Azərbaycanda rəsmi nümayəndəsi təyin olunub