ABŞ-ın Miçiqan Universitetində hazırlanmış qeyri-invaziv səs texnologiyası siçanlarda qaraciyər şişlərini parçalayaraq xərçəng hüceyrələrinin məhvinə və immun sisteminin aktivləşməsinə səbəb olub.
Aztibb.az "Cancer" jurnalına istinadən yazır ki, tədqiqatçılar qaraciyər şişinin yalnız 50–75 faizinin məhv edilməsi belə orqanizmin immun sisteminə şişin qalan hissəsini aradan qaldırmağa imkan verə biləcəyini müəyyən ediblər. Təcrübələrdə heyvanların 80 faizindən çoxunda şişin yenidən inkişaf etməsi və metastaz əlamətləri müşahidə olunmayıb.
Miçiqan Universitetinin biotibbi mühəndislik professoru, tədqiqatın məsul müəllifi Zhen Xu bildirib ki, şişin bütövlükdə hədəfə alınması mümkün olmadıqda belə, onun müəyyən hissəsinin məhv edilməsi şişin geriləməsinə və gələcək metastaz riskinin azalmasına kömək edə bilər.
Histotripsi necə işləyir?
Histotripsi adlanan bu üsul yüksək intensivlikli ultrasəs dalğalarını qeyri-invaziv şəkildə hədəf toxumaya fokuslayaraq onu millimetr dəqiqliyi ilə mexaniki olaraq məhv edir.
Texnologiyanın əsas xüsusiyyətlərindən biri onun radiasiya və kimyaterapiyadan fərqli olaraq şiş toxumasını mexaniki təsirlə parçalamağa çalışmasıdır. Hazırda histotripsi ABŞ və Avropada insanlarda qaraciyər xərçənginin müalicəsi üzrə klinik tədqiqatlarda araşdırılır.
Bəzi klinik hallarda şişin ölçüsü, yerləşməsi və ya xəstəliyin mərhələsi səbəbindən onun bütünlüklə müalicə olunması mümkün olmur. Miçiqan Universitetinin yeni tədqiqatında da məhz bu vəziyyət modelləşdirilib: şişin yalnız bir hissəsi hədəfə alınaraq, sağlam və canlı şiş toxumasının bir hissəsi saxlanılıb.
Tədqiqatçılar bununla müalicənin tam şişin məhv edilmədiyi şəraitdə də effektiv olub-olmadığını və immun sisteminin necə reaksiya verdiyini araşdırıblar.
Ultrasəs şişi necə məhv edir?
Adi ultrasəs müayinəsində səs dalğalarından bədənin daxili strukturlarının görüntüsünü əldə etmək üçün istifadə olunur. Histotripsidə isə daha yüksək amplitudalı, mikrosaniyəlik ultrasəs impulsları müalicə məqsədilə tətbiq edilir.
Miçiqan Universitetində hazırlanmış xüsusi ultrasəs transduseri dalğaları şiş toxumasına fokuslayır. Bu impulslar hədəf toxumada mikroskopik qabarcıqların yaranmasına səbəb olur. Qabarcıqlar sürətlə genişlənib sonra çökür və nəticədə yüksək, lakin yalnız hədəflənmiş sahədə baş verən mexaniki təsir yaranır.
Bu mexaniki təsir xərçəng hüceyrələrinin məhvinə, şişin strukturunun pozulmasına və immun sisteminin aktivləşməsinə səbəb ola bilər.
Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, şişin yalnız bir hissəsinin histotripsi ilə məhv edilməsi belə orqanizmin immun cavabını gücləndirə və şişin qalan hissəsinin sonradan geriləməsinə kömək edə bilər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr histotripsinin qaraciyər xərçənginin müalicəsində gələcək klinik tətbiq imkanlarının araşdırılması üçün mühüm əsas yaradır. Bununla belə, texnologiyanın insanlarda effektivliyi və təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi üçün əlavə klinik tədqiqatlara ehtiyac var.
