Azərbaycanda ilk aptek harada yaradılıb?
16.06.2026 11:29

“Aptek” sözü yunan mənşəli apotheke – “anbar”, “saxlama otağı” sözündən yara­­nıb. Hələ qədim zamanlarda əsil-nəca­­bətli şəxslərin saraylarında ev aptek­­ləri mövcud idi, sadə adamları isə ara həkimləri müalicə edirdi, bacar­dıqları qədər “bütün xəstəliklərdən” sağaldan iksirlər hazırlayırdı. Monastır­lar yanındakı xəstəxanalarda da dərman hazırlamaq üçün xüsusi otaqlar nəzərdə tutulurdu. Dünyada qeydiyyata alınmış ilk aptek VIII əsrdə Ərəb xəlifətinin paytaxtı Bağdad şəhərində açılmışdır. Xeyli sonralar, XI əsrdə apteklər İspaniyada, sonra bir çox Avropa şəhərlərində yaradıldı.

Dünyada ilk qeydiyyatdan keçmiş aptek XIII əsrdə Ərəb xilafətinin paytaxtı Bağdadda açılıb. Çox sonralar, XI əsrdə, monastırların və monastır ordenlərinin çiçəklənmə dövründə İspaniyada, sonra isə bir çox Avropa şəhərlərində fəaliyyətə başlayıb. O zamanlar rahiblər dərman hazırlamaqla məşğul olurdular və həmin dərmanları xəstələrə pulsuz paylayırdılar. XII əsrdə Solernodakı tibb məktəbi fəal inkişaf etməyə başladı, bu da ilk şəhər apteklərinin açılması üçün stimul oldu.

 

XIX əsrin əvvəllərində Salyan qəzasının, indiki Neftçala rayonunun Tatarməhlə kəndi ərazisində fəaliyyət göstərən “Allah mədəni” adlanan məşhur balıqçılıq müəssisəsi yandıqdan sonra 1841-ci ildə vətəgələr xəstəxana, inzibati idarə və yaşayış sahələri ilə birlikdə  Bankəyə  köçürülür. O vaxtlar yayılmış vəba, taun kimi xəstəliklərin balıqçılar arasında yayılmasının qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər görülür. Bunun nəticəsində, Azərbaycanda ilk aptek 1850-ci ildə Salyan qəzasında, indiki Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində balıqçı gəmisində yaradılıb. 

 

Şəraiti ilə əlaqədar olaraq, sonralar həmin aptek, Bankə balıq vətəgəsinin binasına köçürülüb. Aptek binasınnın ikinci mərtəbəsində 1960-cı ilin əvvəllərinə kimi yaşayış binası kimi də istifadə olunub. 

 

XIX əsrdə Bankənin adı bütün Avropada məşhur idi. Burada zəngin balıq vətəgələri və iri balıqçılıq müəssisəsi vardı. Belə müəssisələrdən birinin sonuncu sahibi də məşhur neft sahibkarı Hacı Zeynalabdin Tağıyev olmuşdur. Belə ki, Bankədə istehsal olunan qara kürünün dadı və şöhrəti hətta Amerikaya qədər yayılıb. Bankə çoxmillətli qəsəbə olub. Burada yerli əhalidən başqa çoxlu sayda cənubi azərbaycanlılar, ruslar, tatarlar, gürcülər və s. millətlərdən olan yüzlərlə muzdlular çalışıb.  

 

"Xalq qəzeti"

ÇOX OXUNANLAR
Ali Səhiyyə Menecmenti Akademiyasının III sessiyasına qeydiyyat başlayıb
D vitamini çatışmazlığı sümüklərin sağlamlığına necə təsir edir?
Böyük ölçülü exinokokk kisti tam laparoskopik üsulla uğurla əməliyyat edilib - Diaqnoz Tibb Mərkəzində 
Qubadlının Qəzyan kəndində 55-dən çox hərbiçiyə təmənnasız stomatoloji xidmət göstərilib
Naxçıvanın Babək rayonunda növbəti tibbi müayinə aksiyası keçirilib
İşğaldan azadlığa, həqiqətin bərpasından qlobal media dialoquna uzanan tarixi proses  
Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutu ilə Qazaxıstanın tibb müəssisələri arasında əməkdaşlıq memorandumları imzalanıb
Göygöl Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında könüllü qanvermə aksiyası
Könüllü qanvermə praktikası müasir transfuzologiyada qan təhlükəsizliyinin təmin olunmasının ən effektiv modelidir - MÜSAHİBƏ
Göygölün Zurnabad kəndində tibbi aksiya: 223 pasiyent ödənişsiz müayinə və konsultasiya olunub
NDU-nun Tibb fakültəsinin tələbələri Akdeniz Universitetində klinik təcrübələrini uğurla davam etdirirlər
Erkən diaqnoz və düzgün müalicə pnevmoniyanın ağırlaşmalarının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır
Pirallahı Tibb Mərkəzində könüllü qanvermə aksiyası keçirilib
Burun tənəffüsünün pozulmasından əziyyət çəkən pasiyent üzərində müasir endoskopik cərrahi əməliyyat uğurla icra olunub
Yeni Klinikada ilk laporoskopik parsial nefrektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub