Laparoskopiyada yeni era - 3D model əsaslı proqram hazırlanır
29.05.2026 09:53

İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetində artırılmış reallıq texnologiyalarından istifadə etməklə laparoskopik əməliyyatların planlaşdırılması üçün ilk yerli proqram təminatı hazırlanır.

 

Aztibb.az "İzvestiya" nəşrinə istinadən yazır ki, İnsan Urologiyası və Reproduktiv Sağlamlıq İnstitutunda yaradılan proqram, xüsusilə böyrək əməliyyatları üçün nəzərdə tutulub. Böyrək hərəkətli orqan olduğundan, onun mövqeyi pasiyentin bədən vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilir.

 

Proqram təminatının əsasını kompüter tomoqrafiyası (KT) məlumatları təşkil edir. Sistem KT görüntülərini əməliyyat masasında uzanan pasiyentin real vəziyyəti ilə müqayisə edir, hesablamalar aparır və böyrəyin tomoqrafik təsviri ilə faktiki yerləşməsi arasındakı fərqi minimuma endirməyə kömək edir. Nəticədə cərrah laparoskopik müdaxilə zamanı monitorda pasiyentin anatomiyasının fərdiləşdirilmiş 3D modelini görə biləcək. Gələcəkdə isə proqram cərrahi alətlərin – troakarların daxil edilməsi üçün optimal nöqtələri də “işarələyəcək”.

 

Layihənin rəhbəri, Seçenov Universitetinin İnsan Urologiyası və Reproduktiv Sağlamlıq İnstitutunun uroloqu Dmitri Konovalov bildirib ki, hazırda sistemin səhv payını hesablamaq, bu fərqləri nəzərə almaq və minimuma endirmək imkanları üzərində iş aparılır. Onun sözlərinə görə, bu funksiyalar “proqnozlaşdırıcı modul”un əsas vəzifələridir. Həkim əlavə edib ki, hər bir pasiyent üçün ayrıca anatomik 3D model qurulacaq və cərrah əməliyyat zamanı bunu monitorda izləyə biləcək. Zamanla proqram troakarların yerləşdirilməsi üçün ən uyğun giriş nöqtələrini də göstərəcək ki, bu da əməliyyat aparan mütəxəssis üçün əlavə rahatlıq yaradacaq.

 

Tərtibatçılar qeyd edirlər ki, yeni həll KT məlumatları ilə real anatomiya arasındakı uyğunsuzluq səbəbindən damarların, sidik axarlarının və digər strukturların zədələnməsi riskini azaltmağa xidmət edir. Bu isə həm tibbi səhvlərin, həm də əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmaların sayının azalmasına imkan verə bilər.