Son illər qış aylarında qaz zəhərləmələrini nəzərə alaraq bu kimi zəhərlənmələr zamanı ilk tibbi yardım olduqca vacibdir.

Qaz zəhərlənmələri müxtəlif cür qazlardan meydana çıxa bilir. Bu zəhərlənmələrin bir-neçə növü vardır:

- təbii qazdan əmələ gələn;
- karbonmonoksiddən meydana çıxan;
- qaz yağı zəhərlənməsi;
- kömürün yanmasından əmələ gələn zəhərlənmələr və s.

Qazın iysiz, rəngsiz, dadsız olması onun orqanizmə rahat daxil olmasına və zəhərlənmənin asanlıqla öz işini görməsinə səbəb olur. Bəzən qaz zəhərlənmələrinə "səssiz ölüm" deyilməsi öz adını buradan götürüb. Bu kimi zəhərlənmələrə adətən, tərkibində karbon qazı olan vasitələrin havalanma sistemi pis olduğu məkanlarda rast gəlinir. Məsələn, kömür mədənlərində, qarajlarda, düzgün quraşdırılmamış hamamlarda və s. Zəhərlənmələr bəzən sobanın karbon qazı çıxan borusundan, külək qazı geri qaytardığı zaman da ola bilər.

Zəhərlənmələr zamanı ölüm halları necə baş verir?

Karbonmonoksid qazı tənəffüs yollarından ağciyərlərə daxil olur və ağciyərlər vasitəsilə sorularaq qana keçir. Qanda toxumalara oksigen daşıyan hemoqlabinə qatılır və 200 qat daha artıq sürətlə karboksihemoqlobinə çevrilir. Nolmal halda oksigenohemoqlabin şəklində qana oksigen daşıyan hissəciklər zəhərlənmə zamanı karbon monoksid qazını daşıyır. Bu zaman əvvəlcə baş beyin olmaqla bütün orqanlar zəhərlənir və geri dönüşü olmayan zədələnmələr baş verir, nəticədə insan ölür.

Qaz zəhərlənməsi baş verdikdə ilk tibbi yardımın göstərilməsi qaydaları

Qaz zəhərlənməsi baş verdiyi halda, ilk növbədə qapı-pəncərələr açılmalı, evin və ya məkanın havası dəyişilməlidir. Zəhərlənən adamı oksigenlə təmin etmək üçün oksigen balışı və ya süni tənəffüs vermək lazımdır. Xəstənin bədənini ovuşdurmaq və dabanlarının altını fırça ilə fırçalamaq onun sinirlərini oyadır və xəstənin ayılmasını tezləşdirir.

Bundan əlavə, qazdan zəhərlənən adamın paltarlarını dəyişmək də xəstənin rahatlanmasına kömək edir. Çünki adətən zəhərli qazın iyi xəstənin paltarlarına da hopmuş olur.