Tariximizi əks etdirən müxtəlif mənbələrin tədqiqi sübut edir ki, hələ tibb  elminin  lazımınca təşəkkül tapmadığı dövrlərdə belə Azərbaycanda çoxşaxəli müalicə-profilaktika işləri kifayət qədər inkişaf etmişdi.

Aztibb.az XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda ilk təcili tibbi yardımın yaranma tarixi haqqında yazını təqdim edir.

Azərbaycanda təcili tibbi yardım qolu 1922-ci ildə yaradılıb. Lakin bu o demək deyildir ki, həmin dövrə qədər əhaliyə təcili tibbi yardim göstərilməyib.

Tədqiqatlardan aydın olur ki, təcili tibbi yardımın analoji qurumu lap qədim dövrlərdan başlayır. Daha doğrusu, tibbin yaranma tarixi ilə birgə meydana gəlib. O zamanlar ara həkimləri müxtəlif hadisələr nəticəsində zərər çəkən xəstələrə yerindəcə primitiv üsulla da olsa yardım göstərirdilər (dalaqçapma, qanalma, sınıqların sarınması və s.).

XIX əsrdə Bakı Neft Sənayeçiləri Qurultayı Şurası şəhərdə tibbi xidmətin təşkilinə xeyli vəsait xərcləyirdi. Şura xəstəxanalarla yanaşı 7 müalicə müəssisəsini maliyyələşdirirdi. Təcili  tibbi  xidmətə ehtiyacı olanlar bu müəssisələrdən yararlanırdılar.

1902-ci ildə Bakıda 654 çarpayılıq 38 müxtəlif tibb müəssisəsi fəaliyyət göstərirdi. Onlardan Mixaylov adına şəhər xəstəxanası və qurultay şurasının Qara şəhərdəki xəstəxanası əhaliyə pulsuz xidmət göstərirdi.

 

1857 və 1892-ci  illərdə  baş  verən  vəba  epidemiyası  zamanı  xəstələr  baraklarda yerləşdirlmişdi. Belə baraklar 100 nəfər xəstə üçün nəzərdə tutulmuşdu ki, bu da ilk tibbi yardım olaraq epidemiyanın qarşısının alınmasına xidmət göstərirdi.

1894-cü ildə açılmış Bibiheybət ambulatoriyasının dairısi 4-5 km omaqla Bayıl bumundan tutmuş 19-cu sahəyə kimi olan ərazini əhatə edirdi və bu ərazidə ilk tibbi yardima ehtiyaci olan bütün əhaliyə xidmət edirdi.

Balaxanı, Ramana, Qara şəhər ambulatoriyaları da əhalinin sıx yaşadığı yerlərdə yerləşirdi və tibbi yardım xidməti həyata keçirirdi. Ambulatoriyada ilkin tibbi yardım alanlar həm də aptekdən pulsuz dərmanla təmin olunurdular.

Kənd əhalisinə təcili tibbi yardım xidməti sahəsində feldşer məntəqələri də az rol oynamırdılar. Əhaliyə ambulator xidmət xəstəxana filialı kimi fəaliyyət göstərən belə feldşer məntəqələri vasitəsilə həyata keçirilirdi.

Ardı var...